عبد الحسين نوايى
256
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
جنگ با محمد على ميرزا براى آزاديخواهان بسيار گران تمام شد و با اينكه دستگاه وزارت ماليه به كليهء امناء ماليه و رؤساء ولايات دستور داده بودند كه در صندوق اداره پول نگاه ندارند ، با اين حال سركردگان دولتى به هرجا كه رسيدند به عنوان مخارج و سيورسات به حساب دولتى از مردم مالياتهاى گزاف گرفته ، قبوض غير - رسمى به دست مردم دادند . بدينترتيب ماليات اين قسمتها از ميان رفت و خزانه گرفتار نقصان فاحش گرديد . به همين جهات و علل وقايع روز ، شوستر مجبور شد كه با ارباب نفوذ درافتد . يكى از آن جمله ميرزا احمد خان علاء الدوله بود كه در طى زندگانى ، چه از خود چه از ثروت پدر ، املاك و ثروت و مستغل فراوان داشت با اين حال كليهء مالياتى كه مىخواست به دولت بپردازد عبارت بود از هزار تومان و هزار خروار گندم خروارى پنج تومان و پنجهزار خروار جو . اما شوستر اصرار داشت در اينكه اقلا عشر درآمد را به عنوان ماليات بگيرد . اختلاف علاء الدوله و ماليه دوام داشت . تا اينكه چند ژاندارم از طرف شوستر مأمور شدند كه به در خانهء او رفته بدهىهاى او را مطالبه كنند . علاء الدوله به نوكران خود امر كرد تا ژاندارم ها را كتك فراوانى زده بازگردانند . اين واقعه سر و صداى شديدى كرد و عامهء مردم طهران كه نسبت به شوستر و اقدامات مجدانهء او نظر بسيار مساعدى داشتند نسبت به - علاء الدوله خشمگين شدند و خواهيم گفت كه چندى بعد چگونه مردم غيور طهران اين مرد را كه به اتكاى سفارت روس و اولتيماتومهاى خشن آن دولت از پرداخت ماليات استنكاف كرده با شوستر و دستگاه ماليه مخالفت مىكرد به گلوله از پاى درآوردند . داستان املاك شعاع السلطنه ديديم كه در ابتداى ورود محمد على و برادرانش به ايران ، مجلس ملى طى