عبد الحسين نوايى
200
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
پروگرام دولت محفوظ شده . مواد پروگرام دولت چنين بود : اول - ترقى و پيشرفت امنيت عمومى . دوم - تحكيم قشون . سوم - حفظ روابط دوستى با دول متقابل . چهارم - امتداد مذاكرهء قرضهاى كه كابينهء سابق قبول و به مجلس پيشنهاد نموده و كميتهء ماليه آن را تصويب كرده است . پنجم - پيشنهاد بودجهء عمومى ششم - اصلاح ماليه به كمك مستشارهاى آمريكائى هفتم - تغيير ماليات نمك هشتم - تشكيل كابينهء مخصوص براى وضع قوانين موقتى در امورى كه هنوز قانون براى آن وضع نشده بود . اين قوانين مىبايست به نظر هيئت وزراء و به تصويب كميتهء مجلس و اجازهء نايب السلطنه برسد . نهم - اصلاح دوائر قضائى دهم - اصلاح وضع مدارس موجوده از ابتدائى و متوسطه و ترتيب يك پروگرام واحد براى مدارس و تأسيس يك مدرسهء عالى در تهران براى تربيت معلم يازدهم و دوازدهم - ترقى تجارت و ترقى قوانين بلديه . اين برنامه ، پس از 4 روز بحث و كشمكش شديد و مخالفت دموكراتها ، با اكثريت سى نفر در مقابل مخالفت 17 نفر ، تصويب شد . دو دولت خارجى از اين كابينهء چشم اميدى فراوان داشتند : روسها از لحاظ رياست وزراى سپهدار و وزارت خارجه محتشم السلطنه و انگليسيها از آن لحاظ كه « اظهارات و ميل كابينه در دوام روابط دوستى با دول متحابه و امتداد قرضه با بانك شاهنشاهى رضايتبخش بود »