عبد الحسين نوايى
175
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
راه باكو و تبريز و اواجق به خاك دولت عثمانى رفته در استانبول اقامت گزيد و تا مدتى قريب پانزده سال از ايران دور بود و در سراسر مدت جنگ بين الملل اول در آلمان كانون تشكيلات ضد روس و انگليس را اداره كرده با انتشار مجلهء كاوه و فرستادن ميسيونهاى تبليغاتى به ايران و چاپ كتبى مانند « كشف تلبيس » و « ايران و جنگ فرنگستان » و غيره بر ضد دو دشمن قديمى اين مملكت فعاليت مىنمود . مطلب ديگرى كه شايستهء ذكر است اينكه دولت مستوفى الممالك براى كمك و قدردانى از زحمات مجاهدين لايحهاى به مجلس آورد و پيشنهاد نمود كه به دولت اجازه دهند ماهى 500 تومان به ورثهء آقا سيد عبد اللّه بهبهانى پرداخته شود . همچنين لايحهء ديگرى نيز به مجلس تقديم داشت كه وزير ماليه پيشنهاد كرده بود به ستار خان ماهى 400 تومان و به باقر خان هرماهه 300 تومان در برابر خدمات آنان پرداخته گردد و ضمنا 2000 تومان نيز نقدا به ستار خان و 1500 تومان نيز در وجه باقر خان كارسازى شود تا فى الجمله اجر زحمات آنان محفوظ ماند . كابينهء مستوفى قدمهاى بلندى را در صحنهء سياست برمىداشت كه از هرسو گرفتار كارشكنيهاى دولت روس و انگليس شد و سرانجام بالاجبار عرصهء سياست را دوباره به طرفداران سياست روس و انگليس واگذاشت .