عبد الحسين نوايى
126
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
اين كار را دكتر به اسم كار خود دادند و انشاء اللّه تعالى تا تا هفت روز ديگر اميدوارم نمرهء اول بيرون بيايد . خاطر همه آسوده باشد كه انشاء اللّه تعالى بعد از اين آسان خواهد بود . . » هرچند در اين مكتوب وعده به هفت روز ديگر داده شده ولى انتشار شمارهء اول صور اسرافيل در غرهء محرم 1327 هجرى قمرى صورت گرفت . شكل كليشه و طرز بستن صفحات درست همان صور اسرافيل قديم بود . تنها فرقى كه داشت اين بود كه به جاى آدرس كلمات ايوردون - سويس گذاشته شده بود . انتشار روزنامه سر و صداى زيادى كرد . بهزودى هرنسخه از آن به گوشهاى از دنيا رفت و مركز صور اسرافيل مركز مراجعات ايرانيان مشروطهطلب شد . در جزء مجامع متعدد مشروطهخواه ، مجمع معروف « انجمن سعادت » اسلامبول و انجمن اخوت بغداد نيز با صور اسرافيل مربوط شدند و انجمن سعادت كه تنها وسيلهء انتشار اخبار ايران به دنيا بود ، اخبار ايران را به صور اسرافيل مىرسانيد . از روزنامههاى عمدهء فارسى نيز سه روزنامهء حبل المتين چاپ كلكته و روزنامهء چهرهنما در قاهره و روزنامه مساوات منتشر در تبريز با صور اسرافيل مربوط شدند و آزاديخواهان ايرانى از مسكو تا امريكا چشم اميد به اين روزنامه دوختند . بهزودى جمعى به عنوان تشويق و شكرگزارى و مساعدت معنوى و جمعى به صورت اعتراض با دفتر صور اسرافيل باب مكاتبات را باز نمودند . ما از ميان اين مكاتيب تنها به نقل عقيدهء پروفسور براون كه علاقهء خاصى به ايرانيان و نهضت مشروطهطلبى آنان داشت مىپردازيم . چه بيان وى از روى كمال خلوص عقيده و دلسوزى بود . هرچند كه مانند هرانگليسى جنبهء احتياط را از نظر دور نداشته است . پروفسور براون عقيدهء خود را دربارهء روزنامه در مكتوبى نسبة مفصل نوشته و چون اين مكتوب از جهت اشتمال بر مطالبى جالبتوجه در باب تاريخ مشروطيت بسيار مهم است ، به نقل تمام مطالب و عبارات آن مىپردازم . اينك مكتوب :