سيد على آل داوود

9

دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى )

مقدمه سفرنامه‌نويسى در بين ايرانيان از قديم الايام مرسوم بوده است ، ليكن آثار برجاى مانده از اين مقوله ، از ادوار پيشين انگشت‌شمار است . گرچه سياحان مسلمانى كه اكناف مختلف جهان اسلام را مىپيمودند كمتر به فكر تحرير و تنظيم خاطرات و مشاهدات عينى خود بودند ، ولى برخى از آنها با ضبط و تدوين يادداشتهاى خود خدمت بزرگى به دانش جغرافياى تاريخى نموده و اطلاعات زيادى از احوال مردمان زمان خود به دست داده‌اند . البته سياحانى همچون ابن بطوطه كه علاوه بر ذكر ويژگيهاى جغرافيائى به مسائل تاريخى و اجتماعى و اقتصادى نيز توجه داشته‌اند ، اندكند . از ميان همين آثار اندك بازمانده نيز فوايد بىشمارى در خصوص چگونگى زيست اقوام و ملل مختلف در زمانهاى پيشين استخراج مىشود . سنت سفرنامه‌نويسى از اوائل دوره قاجار به دليل آشنائى ايرانيان با آثار جهانگردان اروپائى - به خصوص آنها كه شرق را ديده و آن را توصيف كرده بودند - در راه تازه‌اى افتاد . ويژگى نخست اين آشنايى آن بود كه اصولا توجه به نگارش اين‌گونه كتب افزايش يافته و برخى كسان كه با ميل و رغبت يا برحسب انجام مأموريتى دولتى به سفر مىپرداختند حاصل مشاهدات و تحقيقات خود را در يادداشتهايى مدون ساختند . ديگر اين‌كه گزارشگران دورهء مذكور ، با آشنائى اندكى كه با شيوهء تتبعات اروپائى پيدا كردند ، كم‌وبيش كوشيدند آثار خود را دقيق و خالى از اغراقهاى معمول بنگارند . نكتهء ديگرى كه در آثار اين نويسندگان به چشم مىخورد دقت و توجه زياد ايشان به شيوهء زندگانى مردم عادى و نوع معيشت و مشكلات آنهاست . ازاين‌رو براى اولين بار شكايات مردم از حكام ، فرمانروايان و حتى سلاطين ، در اين نوع آثار انعكاس يافت . اغلب