آلت هشتم ذات الجيب و السمت . آلت نهم ذات الجيوب والسهم . و آلت دهم آلت كامله و تلك عشرة كاملة . و بعد از حضور اساتيد و اتمام اسباب رصد در سنهء 657 ششصد و پنجاه و هفت هجرى در بلدهء مراغه كه عرضش از خط استواء سى و هفت درجه و بيست دقيقه و طولش از جزاير خالدات هشتاد و دو درجهء زاويهء انحراف مكه از خط نصف النهارش شانزده درجه بناى رصد را نهاده و تا سال 663 ششصد و شصت و سهء ناقصه در رصدگاه مشغول ضبط حركات و ميول و عروض و ساير اعمال بودند . چون [ 8 ب ] در ربيع الآخر آن سال هلاكو خان از ييلاق مراغه به قشلاق چغتو رفته در بين راه به سكته درگذشت امر رصد به همان قدر باقى ماند و تفصيل بستن رصد را تحرير طوسى در اول زيج مفصلا بيان كرده و در تاريخ فوت هلاكو خان گفته : چون هلاكو ز مراغه به زمستانگه شد * كرد تقدير ازل نوبت عمرش آخر سال بر ششصد و شصت و سه شب يكشنبه * كه شب نوزدهم بُد ز ربيع الآخر و بعد از آن رصد به اندك روزگارى شيخ محيى الدين مغربى زيج او را تمام كرده اندك اشكالى كه در زيج ايلخانى بود حلّ ساخت . و بعد از رصد ايلخانى در سنهء 841 هشتصد و چهل و يك هجرى به حكم سلطان شهيد الغ بيك بن شاهرخ بن تيمور گوركان بل به استعانت و علم آن خاقان مقتول ، غياث الدين جمشيد كاشى و صلاح الدين موسى المشتهر به قاضىزادهء رومى و على بن محمد قوشچى در محروسهء سمرقند زيج سلطانى به اتمام رسانده . و بعد از آن [ 9 الف ] به اندك روزگارى سهيل بن برج ارجمندى و عبد العلى بيرجندى تكميل آن رصد كرده هريك شرحى به زيج سلطانى نوشته . و پس از آن رصدى بسته نشده مگر در زمان شاه سليمان صفوى شروح بر كتب زيجات نوشته و اين علم را تكميل كرد . پس از آن در عهد سلطنت محمد شاه هندى سلالهء دودمان بابريه در دهلى كه شاه جهان‌آباد است راجه جى سنك و ميرزا خير الله و شيخ عابد مهندس در سنهء 1131 يكهزار و يكصد و سى و يك زيج جديد هندى را به اتمام رسانيده .