موسى بن شاكر معروف به بنى موسى در سرّ من رأى رصد بسته و در سنه 1636 يكهزار و ششصد و سى و شش بختنصرى سليمان بن عصمهء سمرقندى در بلخ رصد بسته و در سنهء 1718 يكهزار و هفتصد و هيجده بختنصرى ابو الحسين عبد الرحمن صوفى به جهت عضد الدولهء ديلمى رصد بسته و در شيراز صور كوكب را مضبوط ساخته . و بعد از چهار سال ابو الوفاء بوزجانى در بغداد رصد بسته . و بعد از بيست سال ابو محمود خجندى براى فخر الدولهء ديلمى رصد بسته . و بعد از بيست و چهار سال ابو ريحان بن احمد بيرونى خوارزمى در غزنه به جهت سلطان مسعود غزنوى رصد بسته و قانون مسعودى را به جهت آن سلطان نوشته . و بعد از رصد ابو ريحان به صد و سه سال حكيم حسام الدين و حكيم اوحد الدين انورى ابيوردى شاعر معروف و زاهد عبد الرحمن خازنى زيج شاهى را بسته . و بعد از بيست و هشت سال حكيم فريد الدين ابو الحسن [ 6 ب ] على بن عبد الكريم باكوئى زيج علائى را بسته . چون منكوقاآن بن تولى خان بن چنگيزخان در سنه 648 ششصد و چهل و هشت هجرى در قراقرم بعد از فوت كيوك خان بر مسند سلطنت جلوس كرد مايل و راغب به بستن رصد جديد شد . از اينكه منكوقاآن ميان سلاطين مغول در نشر علوم سيّما رياضى و هندسه نهايت ميل را داشت و به جهت سرانجام امر رصد جمال الدين محمد بن طاهر بن محمد الزيدى البخارى را به دار السلطنهء خان بالغ احضار كرده و ما فى الضمير را با وى تقرير كرد آن فاضل نحرير چون از عهدهء اين مهم خطير برنمىآمد اقرار به عجز و اعتراف به عدم كفايت خود كرد . تمناى منكوقاآن فيصل نيافته اين عقده را در دل داشت تا آنكه تسخير ايران را به عهدهء هلاكو خان برادر خود واگذاشت . او را يرليغ داد كه بعد از فتح ايران و قلع قلاع ملاحده سلطان الحكما خواجه نصير الدين محمد طوسى را [ 7 الف ] كه بطلميوس دهر است و اقليدس عصر و ديرگاهى است در دست ملاحده مغلول مىباشد به دار الملك خان بالغ فرستاده تا به دستيارى وى امر رصد را فيصل داده .