دو روز مشغول آمدوشد مردم بودم . روز سيّم كدخدايان بلوكات را اعلام نمودم كه من مأمور هستم در ولايت عمل جزو نمايم . روز چهارم عزم ميناب نموده كه از بلوكات معظّم بندر مزبور است . اوّل شب سوار بر شتر جمّازه شده تا طلوع صبح رانده . قبل از طلوع آفتاب وارد ميناب و در خانهء عاليجاه شيخ المشايخ حاجى شيخ محمد كلانتر ورود نموده . حاج مزبور دو جنبه دارد : يكى جنبه ملّائى [ 36 ] و يكى جنبهء حكومت و كلانترى . الحق شخصى است دانا و به هر كارى قادر و توانا . بعد از پذيرايى و انسانيّت اظهار مطلب و مدّعاى خود را نمودم كه برحسب امر جناب جلالت‌مآب خدايگان اجلّ آقاى امين السلطان مدّ ظله العالى مأمورم كه در جميع محالات اين ولايت عمل جزو نموده مبادا بار كسى را به شانهء ديگرى نهاده باشند . اولا خواستم تعداد نخيلات اين‌جا را شماره كنم به واسطهء اينكه عمدهء عمل آنجا از ماليات نخل است و اصله يك هزار و دويست ماليات مىگيرند . جمعى متفقا اظهار نمودند از زمانى كه بندرعباس در تصرّف سيّد سلطان امام مسقط بود هركس نخيلات آنجا را شماره كرد در همان سال مرد و اين معنى در ميانهء اعراب به تجربه رسيده و الّا ما مضايقه نداريم . بالاخره معاملات پنجاه سالهء آنها را به دقت ملاحظه نموده معلوم شد كه تغييرى در عدد به‌هم نرسيده است . ليكن هر سالى كه محصولات بدون آفت بوده عمل نخيلات كمتر بود . لهذا عمل نخيلات آنجا را بالمقطع گذرانيده ساير وجوهات ديوانى را از روى تحقيق برآورد نموده به عاليجاه شيخ المشايخ حاجى شيخ محمد كلانتر واگذار نموده تمسّك گرفته تحويل عاليجاه حاجى محمد حسن بن ناصر نموده . هواى ميناب به حسب حرارت مانند عبّاسى است . عجيب‌تر اين است ، مركبات [ 37 ] خوب و مرغوب از قبيل نارنگى و پرتغال و بيدخانى « 1 » و ليموى ترش مانند ليموى ترش عمّانى و نارنج بسيار درشت خوش‌طعم دارد . خرماى خوب آن صفحات خرماى قصبهء ميناب است . هشتاد و دو نوع خرما دارد . از گلها گل سرخ محمدى و گلهاى معطّر ديگر ، گل رازقى كه از جنس ياس

--> ( 1 ) . اصل : بندخانى