آغاز سخن آنچه تا اين‌جا به رشتهء تحرير درآمد مبنى بر مقدّمات شروع به آشنايى من با شخص رضاخان عامل كودتاى سيم اسفند بود كه مرا بدون هيچ سابقه ، چگونه و در كجا ، با وى اتّفاق ملاقات افتاد و شب ملاقات به من بر چه منوال گذشت . از اين‌جا شروع مىكنم به خلاصه‌اى از احوال و اخلاق اين مرد تاريخى كه در مدّت سلطنت و زمامدارى خود در ايران منشأ آثار و عملياتى گرديد و تغييرات و تحوّلاتى در شئون اجتماعى اين كشور پديدار ساخت . دربارهء اين مرد عقايد مختلف است : برخى او را مردى فوق العاده و نابغه‌اى بزرگ مىخوانند و اعمال او را با آن سرعت و جرأت و جلادت براى اثبات اين عقيدهء خود دليل مىآورند و هريك از كارهايى را كه او در مدّت سلطنت خود كرده است براى احياء سعادت ايران و درخور ستايش مىپندارند . جمعى ديگر او را قلدرى خودپرست ، منفعت‌طلب ، سفاك ، خونخوار ، بىعاطفه و فاسد العقيده مىدانند و همه اعمال او را حمل بر خودنمايى و رياكارى و شهرت‌دوستى و جلب منافع شخصى و به زيان و ضرر ايران و ايرانى تعبير مىكنند و بر او و تمام كارهايى كه كرده است لعنت و نفرين مىفرستند . جماعتى ديگر كه مىخواهند قدرى به انصاف و بىطرفى نزديكتر باشند و در ستايش يا نكوهش او از افراط و تفريط و مبالغه و اغراق پرهيز كنند اعمال بد و