جهان‌نمايى است كه هزاران هزار وقايع دور و نزديك را در پيش چشم عالميان مجسم مىسازد . يكى از دلايلى كه بر بلندى مقام تاريخ دلالت دارد اين است كه مزاياى علمى و ادبى اگر براى نويسندهء تاريخ شرط اهمّ و اعظم نباشد ، لااقل از مؤيّدات حسن تأليف و نظم سخن و متانت و جزالت كلام است و در وجود مورّخ به واسطهء كثرت تتبّع و تحقيق و مطالعه و پژوهش در همه‌گونه احوال و وقايع نيرويى پيدا مىشود كه مىتواند در غالب مسائل صاحب‌نظر گرديده و از اغلب فضايل بهره و تمتّعى برگيرد . نويسندگان بزرگ و دانشمندان نامى كه قلم تاريخ‌نويسى را به دست گرفته و در اين فن شريف داد سخن داده‌اند فى الحقيقه خدمتى بزرگ به عالم بشريّت كرده و از آنچه به روزگاران دراز در اين جهان به عرصهء بروز و وجود [ 3 ] درآمده و بر احوال عالميان جارى گرديده و به مرور دهور و تصاريف ايام از ميان رفته و نيست و نابود شده است آثارى ثابت و پايدار بر صفحهء روزگار باقى گذاشته‌اند و احوال و اعمال گذشتگان را آيينهء عبرت و آگاهى آيندگان قرار داده‌اند . و بهترين مورّخ كسى است كه سعى كند آنچه مىنويسد مطابق با حقيقت و مستند به دلايل و مدارك صحيح و معتبر باشد و از مبالغه و اغراق و مداهنه بپرهيزد ، چيزهايى را كه بيشتر جنبهء مصنوعى و افسانه‌اى دارد داخل در مباحث جدّى و حقايق تاريخى نكند تا سخن او داراى متانت و اعتبار و قابل وثوق و اعتماد گردد . سبب تأليف پس از اين مقدّمه لازم است كه از آنچه مرا به نگارش اين اوراق واداشته است شمّه‌اى بازگويم تا خوانندگان گرامى از سبب اين تأليف آگاه شوند و بدانند كه اين ابتكار و مساعدت به‌تنهايى از شخص من نبوده است . يك دورهء بيست ساله بر كشور ايران گذشت كه مىتوان گفت چندان شباهتى به دوره‌هاى پيشين نداشته و در ميان ادوار گذشته يك دورهء مهم و فوق العاده محسوب مىشود . اين دورهء بيست ساله عبارت از مدّت زمامدارى و سلطنت