ايرج افشار
330
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
و داخل گنبد آن مثل عمارات صفوى اصفهان به طرز زيبايى نقاشى روغنى و تذهيب دارد و غالب حكايات مندرج در كتاب مقدس را روى ديوارهاى آن نقش كردهاند . در اين كليسا كتابخانهء بالنّسبه معتبرى است كه بعضى از كتب خطى آن به واسطهء قدمت از آثار نفيسهء ادبيّات ارمنى است و غير از كتب ارمنى كتب ديگر هم دارد و عدّهاى از علماى دينى ايشان موظفا به سرپرستى كليسا و ادارهء امور دينى ساكنين قريه مأمورند . آبادى و خرابى اصفهان اصفهان از سال 1006 تا 1135 پايتخت صفويّه بود و در اين مدت كه قريب يكصد و سى سال مىشود پنج پادشاه ذيل در آنجا سلطنت كرده و شهر پايتخت و كرسى فرمانروايى ايشان بوده : 1 - شاه عباس بزرگ ( از 1006 تا 1038 ) 2 - شاه صفى اوّل ( از 1038 تا 1052 ) 3 - شاه عباس دوم ( از 1052 تا 1078 ) 4 - شاه سليمان يا شاه صفى دوم ( از 1078 تا 1105 ) 5 - شاه سلطان حسين ( از 1105 تا 1135 ) عمارات و ابنيه و باغهاى دولتى اصفهان همه از اين پادشاهان و يك قسمت هم از امرا و اعيان دولت ايشان به ترتيب ذيل : [ 58 ] 1 - از شاه عباس بزرگ : ميدان نقش جهان - مسجد شيخ لطف الله - مسجد شاه - سردر قيصريّه - عمارت علىقاپى - چهاربازار اطراف ميدان - عمارت تالار طويله در ميدان - خيابان چهارباغ - چهارباغ كهنه - چهارباغ بالا - پل اللهوردى خان - قصبهء جلفا و كليساى آن - باغ عباسآباد . 2 - از شاه صفى : هيچ اثر قابل ذكر نيست . فقط وزير او اعتماد الدوله معروف به ( ساروتقى ) در محلهء دولت مسجد عالى ساخته كه به مسجد ساروتقى مشهور شده ولى حاليه خراب است و گنبدى از آن باقى است كه به واسطهء تذهيب عالى و زرنشانى نقوش از آثار حيرتآور است . 3 - از شاه عباس ثانى : عمارت چهلستون - پل خواجو - باغ طاوسخانه در آخر