ايرج افشار
18
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
آنجا سيصد و پنجاه خانوارند . از طوايف مسطورهء ذيلاند : اتيكانى دويست خانوار ، ايرافشانى يكصد و پنجاه خانوار است . همه اهل سنّتاند . افشان : آبش قنات ، شتوى غلّه ، صيفى ذرّت و باقلا به عمل مىآورند . نخيلات هم دارد . سكنهء آنجا پنجاه خانوار و سنّى مذهبند . آشار يا لاشار « 1 » : قلعهء كهنه دارد . داراى يك رشته قنات است . محصولش مثل افشان است . جمعيتش يكصد خانوار و سنّى مذهبند . اين ناحيه از حيث آب معمور است . داراى دو قنات و چند رودخانه است كه آب آنها بسيار گوارا و در هر طرف اين ناحيه در جريان است . [ 11 الف ] افادات ميرزا مهدى خان مهندس اصفهانى « 1 » كه در عصر خود از فحول فضلا و از طرف دولت مأمور بلوچستان بود ناحيهء ايرافشان را مسخّر و بعد از محاصرهء سه روز قلعهء آنجا را فتح نمود . اين واقعه در حكومت مرحوم محمد اسمعيل خان وكيل الملك نورى در هزار و دويست و هشتاد هجرى واقع شده است . افضل . ناحيهء هفتم مگس مگس ناحيهء غيرقابل اعتنايى و مشتمل بر چند قريهء كوچك است كه ذيلا درج مىشود و عمدهء آنها خود مگس است كه اين ناحيه موسوم به اوست . خود مگس قلعهء كهنه و دو رشته قنات آباد و چهل رشته قنات مخروبه دارد . شتوى غلّه و صيفى ، كولك ، ذرّت و باقلا به عمل مىآورند . اشجار آنجا نخيلات ، نارنج و انار و انجير است و چند خانوار در آنجا سكنا دارند . كوران : يك رشته قنات آباد و سى خانوار ايلات آنجا سكونت مىكنند . ساير چيزهاى آنجا مثل مكس است . قله هم ندارد . شارك : يك رشته قنات آباد دارد و سى خانوار آنجا اقامت دارند .
--> ( 1 ) . ممكن است مؤلف رسالهاى باشد دربارهء بلوچستان كه در فرهنگ ايرانزمين ( 29 ) چاپ شده است . ( افشار )