ايرج افشار
299
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
مىخوانند . بعد از آنكه رودخانه از درههاى زردكوه خارج شد از طرف چهارمحال و فريدن نهرهاى ديگرى به آن مىپيوندد كه يكى از آنها زرّينرود چهارمحال است كه از جنوب به آن متصل مىشود و به همين مناسبت است كه نويسندگان قديم گاهى تمام رودخانه را هم زرّينرود ناميدهاند . [ 23 ] درّهء علياى زايندهرود يعنى اطراف جانانهرود و زرّينرود و آب فريدن امروز مسكن ايلات چهارلنگ و هفتلنگ بختيارى است و سابقا خيلى بيش از امروز آبادى داشته و از قديم محل سكونت مردمان آزادمنش جنگجويى بوده كه به مناسبت مجاورت و همسايگى با خوزستان يعنى سرزمين تاريخى عيلام هميشه با ساكنين آن ناحيه در زدوخورد و جدال بوده و از آن عهد و اوان هم در اين سرزمين آثار تاريخى عمده به دست مىآيد و از اين جهت يكى از نواحى قابل توجه ايران است . زايندهرود بعد از عبور از حدود فريدن جهت جنوبشرقى را گرفته با آبهاى نواحى طيران و كرون و ماربين و لنجان اتصال حاصل مىكند و بالاخره از پاى كوه آتشگاه كه حدّ غربى شهر اصفهان است وارد آن مىشود . اهالى اصفهان براى زراعت و آبيارى از زايندهرود نهرهاى متعدّد جدا مىكنند مثلا در فاصلهاى كه رودخانه در بلوك لنجان وارد مىشود . تا موقعى كه به گاوخانى بريزد يكصد و پنج نهر از آن منشعب مىنمايند و از آن جمله نهرهايى است كه آنها را براى اصفهان جدا كرده و آب آنها را به شهر آوردهاند . اين نهرها را كه از داخل شهر مىگذرند خود اهالى « مادى » مىگويند و مهمترين آنها كه خود رودخانهء معتبرى به شمار مىآيد مادى نياصرم است كه از جنوب شهر مىگذرد و باغات ساحل چپ زايندهرود را مشروب مىكند و بالاخره مازاد آن در جنوب شرقى اصفهان باز به رودخانه مىپيوندد . تمام آب خرجى اصفهان از همين ماديهاست . ولى آب مشروبشان را از چاههايى برمىدارند كه آنها را در منازل خود حفر مىكنند و بعد از سه تا پنج ذرع به آب مىرسند . ولى آب آن چندان خوب نيست و به مشرب ما بدطعم و ثقيل به نظر مىرسد و گويا گچ زياد در خود محلول دارد . بههرحال چندان گوارا نمىباشد . [ 24 ]