ناحيهء اول [ سرحدّ ] سرحدّ در شمال بلوچستان واقع است و بهترين نواحى و داراى آب‌وهواى خوب و ميوه‌جات و معادن و قصبه‌ها و قراى زياد است و مىتوان گفت آبادتر تمام نواحى بلوچستان است اما به دولت ايران ماليات كمى مىدهند ، و علت اين است كه فرمانفرماها و حكّام آن حدود تاكنون درصدد ازدياد آبادى و ثروت اهالى آنجا برنيامده فقط دخل و فايدهء شخصى و موقتى خود را مىخواهند . [ 2 ب ] درجهء هواى سرحدّ در گرما با كرمان يكسان است و در فصل بهار به اندازه‌اى تخم طيور در كوهستان آنجا يافت مىشود كه سكنهء آنجا محتاج به تخم ماكيان نمىشوند . اهالى آنجا چادرنشينند . از سمت مشرق به طرف مغرب اين ناحيه كوهى ممتدّ است كه او را كوه گوگرد نامند و طول او هفتاد ميل است ، بلكه بيشتر . « 1 » رود سنگويه از طرف شرقى اين كوه و رود نازيل از سمت غربى جارى است و قلّهء اين كوه هميشه به برف پوشيده است . در وسط اين كوه گردابى است كه همواره دود از او متصاعد است و معدن نشادر است . مردم آنجا به واسطهء بيلهاى بلند كه دارند نشادر اطراف آن گودال را جمع مىكنند و در اطراف آن حفيرهء گوگرد زيادى از زمين جوشيده و منجمد مىشود . ولى افسوس كه بقدرى كه بايد از اين معدن استخراج نشادر و گوگرد نمىتوانند [ كرد ] . مىگويند گوگرد احمر هم در اين كوه هست . اما معلوم نيست . يك قسم خاك سياه و ديگرى قرمز در اين كوه هست كه پارچهء سياه و قرمز را با آن رنگ مىكنند . ده ميل فاصله از معدن نشادر ، معدن سربى است كه سابقا داير بوده و اكنون باير است . مىتوان گفت كه هرگاه امروز با آلات و اسباب در اين معدن كار كنند سالى چهار كرور تومان ايران [ 3 الف ] فايده و عايده ببرند . در اين رشته كوه قلّهء بسيار مرتفعى است كه او را كوه گنج مىنامند و در زير آن

--> ( 1 ) . ميجر سكس قونسول كرمان از طرف دولت بهيّهء انگليس مدّعى بود كه اين كوه آتش‌فشان است و من او را كشف كرده‌ام . ( افضل ) سكس - سايكس .