دجّاليه در جامهء طنز نقدى است اجتماعى از روزگار ناصرى . مؤلف آن درين قلمرو صاحب ابتكار بوده و از جمله « مقويم » را در سخره‌كردن تقويمهاى رقومى قديم نوشته است . خاطرات محمد صادق معزّز الدوله از دورهء حكومت او در اروميه و مندرج ساختن مطالبى راجع به سميتقو تازگى بسيار دارد و از جمله منابعى است كه مورد توجه بايد قرار گيرد . « حمله آمد نيامد دارد » ، نمونه‌اى است از احتجاجات مرسوم دورهء مشروطه و از حيث اين‌كه حاوى اسامى عده‌اى از ايرانيان مقيم اروپاست فايده‌بخش است . دفتر دوم كه با دو سفرنامه شروع شده با دو سفرنامهء ديگر پايان مىگيرد . يكى سفرنامه‌اى است از سال 1301 شمسى مربوط به اصفهان و فارس و بختيارى . اين سفرنامه را مأمورى نوشته است كه به همراه فضل الله زاهدى ( سپهبد بعدى ) بوده و زاهدى در آن روزگار به بصير ديوان شهرت داشته است . ديگرى سفرنامهء مهمى است از يادداشتهاى مأمورى كه در سال 1288 قمرى به سيستان رفته بود . از فاضل ارجمند آقاى قدرت الله روشنى سپاسگزارم كه انتشار آن را به اين مجموعه واگذار فرمود . آنچه در بخشهاى 22 و 23 و 24 و 25 به چاپ رسيده صورت نسخه برگردان است از روى نسخهء خطى يا چاپهاى اصلى : كتابچهء غفاريه تأليف افضل الملك جغرافياى بلوچستان است به خط مؤلف . اين نسخه در خاندان غفارى بوده و به لطف فرخ خان غفارى در اختيار من قرار گرفته است . تاريخ انقلاب مشروطيت به زبان تركى نوشتهء بديك به مناسبت آن‌كه بازمانده از روزگار مشروطيت است و نگاه نشريات عثمانى را وانمود مىكند به چاپ رسانيده مىشود . ايران و ايرانيان نوشته‌اى است به انگليسى داراى تصاوير جالب توجه . اين رساله در 1906 در هندوستان طبع شده بوده است . « منوى » هشتمين كنگرهء بين‌المللى شرق‌شناسان چون حاوى شعرى است از ميرزا حبيب اصفهانى به فارسى و يادگارى است از شركت او در آن تجمع كه ظاهرا براى نخستين‌بار يك ايرانى بدان كنگره رفته بوده است به چاپ رسانيده مىشود . ايرج افشار ليدن ، هلند - هجدهم خرداد 1383