ايرج افشار

12

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )

- 6 - ( 36 كتابخانه ) هو مقرر است كه رفعت پناه و عزت دستگاه نظاما بابابيكا اشك آقاسى حاكم بندر عبّاسى / به همه ابواب مستمال بوده چون امارت و حكومت پناه ، عزت و معالى دستگاه عمدة المسيحيين / شجاعا للامارة و الحكومة و العز و المعالى كپتان برت انگليس به آن جانب مىرسد در تقسيم عشور بنكسار « 3 » / نگذارد كه ستم و زيادتى به ايشان واقع شود . و در هر باب در امداد حسابى / ايشان خود را معاف نداشته نوعى نمايد كه از آن رفعت پناه راضى و خشنود بوده باشند . و درين باب قدغن دانسته در عهده شناسند . تحريرا فى شهر / ذى حجهء سنهء 1036 - 7 - ( 37 كتابخانه ) هو مقرر است كه رفعت پناه نجما آقا محمودا متصدى عشور بنكسار به همه ابواب مستمال بوده چون / واقف گردد با جماعت انگليس به وجه احسن سلوك نموده نوعى نمايد كه ازو راضى بوده باشند و آنچه / از امتعه و اقمشه سوداگران به بندر عباسى مىآورند مقرر دارند كه تمامى را به بنكسار آورده / به محلى ديگر نبرند . و در حضور گماشتهء مردم انگليس عشور بازيافت نموده هرگاه در بنكسار مهر شود / به اتفاق گماشتهء ايشان مهر نمايد . و در هر باب مراقبت خاطر ايشان نموده از / شكوه و شكايت ايشان محترز بوده باشند . درين باب قدغن دانند . تحريرا / فى شهر ربيع الاول سنهء 1037

--> ( 3 ) . اين كلمه كه معناى انبار گمرك دارد معلوم نيست از چه زبانى وارد شده ( مالى يا سنسكريت ) . دوستم ويليام فلور ( هلندى ) هم از وجود آن در اسناد انگليسى و هلندى آگاه است و گفت كه در فرهنگ « هابسن جابسن » ياد شده است . مراجعه كردم و ديدم كه شواهد متعدد از كتب مخصوصا سفرنامه‌هاى قرن شانزدهم و هفدهم نقل كرده است . ابن بطوطه هم آن را در نوشتهء خود آورده . كلمهء مذكور به تلفظهاى بنگسار ، بنگسال و هفت هشت نوع ديگر در هابسن جابسن ديده مىشود .