ايرج افشار
5
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
ايرج افشار حكمهاى پادشاهان صفوى براى بازرگانان انگليسى با سپاس از جانگرنى براى ميكروفيلم اسناد و دو صفويهشناس : راجر سيورى و چارلز ملويل در كتابخانهء آوازهمند بودليان ، در شهرك دانشگاهى اكسفورد ، مجموعهء چهل و دو سند كه دو تاى آنها مكرر است و جملگى از دورهء صفوى و از آن چند سوداگر و دريانورد ( كپتان ) انگليسى در آن روزگار بوده است ، نگاهبانى مىشود و چون به شماره و نشانى مهجور و ناآشنا بوده ظاهرا تاكنون بهطور دقيق و وسيع مورد استفاده قرار نگرفته و به تحقيق در نوشتههاى ايرانيان بدان اشارتى نرفته و متن آنها تاكنون به چاپ نرسيده است . « 1 » مطالب مندرج درين اسناد گوياى گوشهاى از آغاز روابط ايران با انگليس و مخصوصا يادآور رفتار پادشاهان صفوى با بازرگانان انگليسى است . « 2 » به اين مناسبتها در مدّت كوتاهى كه در اكسفورد بودم و فرصت داشتم به درنويسى همهء اسناد فارسى آن مجموعه پرداختم . آنچه ميان [ ] آوردم در قسمت بالاى احكام و خارج از متن بوده است . اين اسناد مجموعهاى است با نشانهء Polyglote Or . C . Z حاوى مقدارى اسناد فارسى ، عربى ، و بعضى از زبانهاى سرزمين هند . آنچه مربوط به ايران است منحصرا اسناد فارسى آن است كه در آن مجموعه بدون ترتيب تاريخى به صفحات مخصوص دوخته شده است و ترتيب قرار گرفتن آنها در مجموعهء مذكور چنين است :
--> ( 1 ) . مگر اينكه R . W . Ferrier در مقالهاى به مشخصات ذيل ، عكس چند تا از آنها را چاپ كرده است . The Terms and Conditions under which English TRADE WAS Transacted with Safavid Persia . BSOAS . 49 ( 1986 ) : 48 - 66 . ( 2 ) . اسناد مربوط به سالهاى 1033 تا 1069 است ، يعنى شاه عباس اول ( متوفى 1038 ) - شاه صفى ( 1038 - 1052 ) - شاه عباس دوم ( 1052 - 1077 ) .