محمد بن هندوشاه نخجوانى
پيشگفتار 5
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
سلطان اويس انجام يافته بود بتدريج اهميت سابق خود را از دست داد و فرزند خردسال سلطان اويس در دست قشر فوقانى فئودالها كه نيرومند شده بودند ببازيچه تبديل گرديد . تشديد جنگهاى فئودالى ، زد و خوردهاى دائمى بين فئودالهاى كوچنشين و نيمه كوچنشين ، همچنين بين خود فئودالهاى محلّى ، پيكار براى بدست گرفتن قدرت ، جنگهاى مخرب و خانمانسوز دائمى ، خودسريها و زورگوئيهاى كارمندان عاليرتبه ، طمع زياده از حدّ مباشرين و محصّلين مالياتى ، تصرّف آذربايجان توسّط فئودالهاى بيگانه ، نبردهاى خونين بر سر تاج و تخت و در زمينهء همه اينها برادركشى و غيره در وضع توليدكنندگان مستقّل بشدّت تاثير بخشيد و سبب فقر و تنگدستى و ورشكستگى تودههاى مردم ، كاهش نيروهاى توليدى ، و محو فرهنگ مادى و نيز فقدان تعداد بيشمارى از منابع كتبى و كتب خطّى نويسندگان قرون وسطى گرديد . بايد بخصوص خاطرنشان ساخت كه در پايان قرن 14 ، همانطور كه معلوم است هجوم تيمور و جنگهائى كه همراه داشت منجر بورشكستگى ، محو و اسارت ساكنان قادر به كار شهرها و دهات ، نابودى آثار باستانى و از بين رفتن بسيارى از كتابخانهها و منابع كتبى شد . اراضى آذربايجان كه پايتخت جلايريان در آن قرار داشت مانند ساير نقاط ، تحت حكومت انان هدف حمله قشون تيمور واقع شد . تيمور با در نظر گرفتن اهميّت اقتصادى ، سياسى وسوق الجيشى آذربايجان تصميم گرفت بهر قيمتى كه شده اين اراضى را به تصرف درآورد . بعلاوه