عمليات بازرگانى و راههاى كاروان‌رو ، مالياتهاى شهرها ، روش اخذ آنها ، وضع صنعتگران ، اشراف شهر ، و نيز نظريات اصلاح‌طلبانه مولف دربارهء اين مسائل در اثر او مفصلا تشريح گرديده و به بسيارى از آنها فصول جداگانه تخصيص داده شده است . بعلاوه در كتاب محمّد نخجوانى مسائل مربوط بساختمان راهها ، پلها ، حمام ، مساجد ، مدارس ، خانقاهها ، كاروانسراها ، مقابر و ساير آثار معمارى جاى ويژه‌اى را اشغال ميكنند . چون كليّه اين مسائل ، به علت اهميت خود ، محتاج به تحقيقات ويژه‌اى هستند ، لذا فقط خاطرنشان ميسازيم كه نظريات اصلاح‌طلبانه محمّد نخجوانى درباره زندگى شهرى - صنعت و تجارت ، اهميت زيادى براى رونق و رشد بيشتر آن دارند كه در عهد سلطنت سلطان اويس جامه عمل پوشيد . محمّد نخجوانى ضمن بحث مفصل پيرامون مسائل فوق الذكر ، اصطلاحات زيادى را به كار ميبرد كه از جمله شامل نام معماران ، استادان ، صنعتگران ، متخصصين رشته‌هاى گوناگون زندگى شهرى مىباشد كه در راه‌نمائى كه تنظيم كرده‌ايم قيد شده است . * * * [ نظريّات مؤلف درباره سيستم ادارهء دولت بخصوص حائز اهميت زيادى است ] نظريات محمّد نخجوانى درباره سيستم ادارهء دولت بخصوص حائز اهميت زيادى است . او مانند رجال دولتى شايسته خاور قرون وسطائى هوادار دستگاه دولتى متمركز بود . محمّد نخجوانى ، هنگام نقل نظريات