اخذ گمركات شهرى ( تمغا ) و مالياتها و خراجات ديگرى كه حكومت مقرر داشته ، طرز اخذ آنها ، وضع صنعتگران ، سوء استفاده‌ها و بيدادگرىهاى متداول هنگام گرفتن مالياتها و غيره سخن ميگويد . « 1 » همانطور كه فوقا اشاره شد قسمت معين صنعتگران در عهد ارغون خان « اينجو » ى ارغون خان محسوب ميشدند و حق خروج آزاد نداشتند . در باره اين دسته از صنعتگران در كتاب رشيد الدين مطالبى وجود دارد كه نشان ميدهد در اثر اصلاحات غازان خان وضع آنها تغيير يافته است . از يرليغهاى غازان خان ديده مىشود كه صنعتگران « اينجو » از نظر حقوقى آزاد شده بودند و محصولات توليد شده توسط آنها ببهاى بازار فروخته ميشد كه تكان معينى برونق بيشتر توليدات صنعتى و بالنتيجه بازرگانى ميداد . در اثر محمّد نخجوانى باشياء توليدى و تجارى نيز توجه شده است . حتى از بازرگانان اروپائى - تجار فرنگ « 2 » نيز سخن ميرود . همه اينها تصورى درباره صنعت ، صادرات واردات كالا و اشياء تجارى

--> ( 1 ) - محمّد نخجوانى ، كتاب ياد شده ، جلد 1 ، قسمت 1 ، ص 530 ، 531 - 538 ؛ جلد 1 ، قسمت 2 ، ص 387 - 390 : . . . مىبايد كى در رعايت جانب او و متعلقان و اقمشه و چهارپايان او سعى بليغ بتقديم رساند و او را با جميع كاروانيان رعايت و محافظت واجب داند و جهت نمو كران جلد متسلح با خود دارد تا بدفع حراميان و دزدان مشغول گردند . ص 387 ( 2 ) - محمّد نخجوانى ، كتاب ياد شده ، جلد اول ، قسمت دوّم ، صفحه 385 .