محمد بن هندوشاه نخجوانى

پيشگفتار 60

دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )

اقتصاد حضرى لطمهء شديدى وارد ساخت كه تاثير آن تا چند قرن باقى بود . از بحث مفصل پيرامون تمام اين حوادث صرفنظر ميكنيم و تنها متذكر ميگرديم كه در دوران فرمانروائى فئودالهاى مغول ، زندگى شهرى ، صنعت و تجارت و همچنين وضع راههاى كاروان‌رو ، نسبت بقبل از مغول ، همانطور كه در آن منابع ذكر گرديده ، در وضع بسيار بدترى قرار داشت و هرگز تا سطح دوران قبل از مغول ارتقاء نيافت . ليكن چنان كه در بالا ذكر شد ، گاهى دورهء كوتاهى وجود داشت كه حاوى جنب و جوشهائى در زندگى شهرى بود . در عهد سلطنت ايلخانيان آباقا خان ( 1265 - 1282 ) و ارغون خان ( 1284 - 1291 ) هرچند اقداماتى براى رونق صنعت و بازرگانى شده بود ولى تا دوره سلطنت غازان خان ( 1295 - 1304 ) ، بهدف منظور نرسيد و بعلاوه موقتى بود . رونق محسوس حيات اقتصادى كشور ، از جمله صنعت و تجارت ، با زمان سلطنت غازان خان مصادف مىشود ، و تا حدى در دوران اولجاتيو ( 1304 - 1317 ) و در عهد سلسله جلاير - از زمان سلطنت سلطان اويس مشاهده ميگردد ، همانطور كه در بالا ذكر شد ، كتاب « دستور الكاتب فى تعيين المراتب » محمّد نخجوانى بوى اهداء گشته است . در مورد وضع صنعت بايد متذكر شد كه در عهد ارغون خان قسمتى از صنعتگران در وضع بردگان اسير قرار داشتند و « اينجو » ى ارغون خان بشمار ميآمدند . آنها در موسسات صنعتى - كارخانه