بوده و آنها حق داشتند اين اراضى را چون ملك خصوصى خود بفروشند و به بخشند و يا بميراث بگذارند . در مورد « ديوان بايرات » ، آشنائى نزديك با اسناد تا حدى اجازه ميدهد احتمال دهيم كه در اثر اجراى سياستى كه تا سلطنت غازان خان وجود داشت و نيز در دوران چوپانيان ميزان اراضى باير به حدى زياد بود كه بعدا لزوم تشكيل اين ديوان ويژه يعنى « ديوان بايرات » ضرورى شد كه محمد نخجوانى نيز وجود آن را قيد مينمايد . در اين ديوان اراضى بيصاحب ثبت شده و براى آبادى آنها اقدام ميگرديد . اين اراضى سپس بملك تبديل ميشوند به اين ترتيب در اثر اصلاحات غازان خان و نيز بعدا در عصر سلطان اويس تعداد گروههاى مالكيت ارضى « ملك » به مقدار قابل ملاحظهء افزايش مييابد . « 1 » « ديوان مظالم » كه محل رسيدگى بشكايتها ، نيازها و مسائل ديگرى

--> ( 1 ) - بتفصيل مراجعه كنيد : ع . ع . علىزاده ، سياست ارضى ايلخانيان در آذربايجان در قرون سيزدهم - چهاردهم ، آثار انستيوى تاريخ آكادمى علوم آذربايجان شوروى بنام ع . باكيخانوف ، جلد اوّل ، باكو ، 1947 . در اين اثر براى اولين بار ، عهد ايلخانيان از لحاظ اجتماعى و اقتصادى بادوار تقسيم شده است . در مورد تقسيم قرون سيزدهم - چهاردهم بادوار اجتماعى اقتصادى بنگريد : ع . ع . علىزاده ، تاريخ اجتماعى - اقتصادى . . . مندرجه در صفحات قبل ، باكو ، 1956 ، ص 345 - 350