محمد بن هندوشاه نخجوانى

پيشگفتار 27

دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )

« متملكات سلطانى » « 1 » ، « باغات خاصّه » « 2 » و غيره خوانده ميشوند . از اينرو وظايف « ديوان اينجو » با وظايف « ديوان اعلى » و نتيجتا « ديوان سلطنت » كه ادارهء تقريبا تمام امور كشور و از جمله مسائل اقتصادى را به عهده داشت ، يكى مىشود . « ديوان سلطنت » را محمود آقسرائى نيز به شكل « ديوان سلطنت روم » « 3 » ميآورد . به كار بردن اصطلاح « ديوان عمارت » توسط وصّاف با انجام امور ساختمانى مربوط است كه در سلطنت غازان خان توسعهء زيادى يافت . ساختمان تعداد زيادى تاسيسات تازهء ، از جمله سيستمهاى آبيارى ، راههاى كاروان‌رو ، ابواب البرّ ، مدرسه ، حمام ، كاروانسرا ، ديوارهاى قلعه ، خانگاه ، رباط و بناهاى ديگر « 4 »

--> ( 1 ) - محمد نخجوانى ، متن انتقادى اشاره شده ، جلد اوّل ، قسمت اول ، ص 297 . ( 2 ) - همانجا ، ص 418 . ( 3 ) - محمود آقسرائى ، كتاب ياد شده ، ص 27 ( 4 ) - براى تفصيل ساختمان شنب غازان با جلب معماران مجرب ( مهندسان حاذق ) صنّاع زيرك صاحب تجربت ، مواد وارد شده از روم ( آلات آهن و ارزيز ) ، مقياس ساختمان ، مقدار مواد به كار رفته و كارگران ، مورد استعمال بناهاى ياد شده بطور جداگانه ، احداث حصار شهر تبريز و نيز ساختمان‌هاى شهر همدان و غيره بنگريد : وصّاف ، كتاب فوق الذكر ، ص 382 - 386 ؛ حصار شهر تبريز . و نيز امور ساختمانى در شهر همدان و امور ساختمانى ديگر در كليّه ولايات را بنگريد : وصّاف ، كتاب فوق الذكر ، ص 382 - 386 ؛ رشيد الدين « جامع التواريخ » متن انتقادى فوق الذكر ، جلد سوم ، ص 410 - 425 ؛ ترجمهء روسى ياد شده ، ص 235 - 241 .