محمد بن هندوشاه نخجوانى
ديباچه 9
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
داشته است متن « دستور الكاتب » را منتشر سازد . او دستنويسهاى اسلامبول را در اختيار داشت كه يكى از بهترين دستنويسهاى مقدور براى ماست . متأسفانه اين نيت تاكنون صورت عمل نگرفته است . غير از دانشمندان اروپاى غربى مطالب مشروحه در اثر محمد بن هندوشاه نخجوانى مورد استفاده دانشمندان روسى و شوروى قرار گرفته است « 1 » . اين مطالب بطور عمده مربوط است به تاريخ اجتماعى - اقتصادى و سياسى يك رديف از كشورهاى شرق نزديك و ميانه . از آنچه گفته شد معلوم مىشود كه چه در كشور ما و چه ماوراء مرزهاى آن توجه زيادى به اثر محمد نخجوانى شده است . در ديباچه مجموعه مدارك مربوط بتاريخ قزل اوردا گفته شده است : « ما اميدواريم اثر محمد بن هندوشاه كه ضمنا براى تاريخ آذربايجان نيز مهم مىباشد در سالهاى نزديك كاملا در اتحاد شوروى بطبع برسد » « 2 » . اين آرزو اكنون واقعيت يافت . انستيتوى خاورشناسى فرهنگستان علوم جمهورى شوروى سوسياليستى آذربايجان اهميت اين اثر را در نظر گرفته در جلسهء شوراى علمى خود تصميم بطبع اثر محمد بن هندوشاه نخجوانى « دستور الكاتب فى تعيين المراتب » گرفت . انجام اين امر به عهده نويسندهء اين سطور محول گرديد كه از روى
--> ( 1 ) درين باره رجوع كنيد به و . گ . تيز نگائوزن ، مجموعهء فوق الذكر ، ص 7 ، تبصره 1 . ( 2 ) همانجا