محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
400
خلد برين ( فارسى )
سلطنت ابد قرين است از آن بيشتر است كه شرح آن در صحايف بيان گنجد ، اكنون وقت آن است كه خامهء وقايع نگار به تفصيل اولاد امجاد گرامى نژاد آن حضرت و ساير شاهزادگان و احفاد و برادرزادگان پرداخته بعد از آن به مقتضاى وعدهاى كه در صدر اين صحيفهء سامى شده مجملى از حال امراى عظام و اكابر و اعيان ذوى الاحترام زمان فرخنده اوان آن سلطان سلاطين نشان را بر صحيفهء بيان نگارد و هر طايفه و طبقه را در اين حديقهء مينو نشان همدوش كاميابى هم شمارد . و من الله الاعانة و الاستعانة . گفتار در ذكر اولاد امجاد خاقان و الا نژاد و تعداد اسامى ايشان از ذكور و اناث گوهركشان لآلى اخبار ، عدد اولاد ذكور خاقان جنت مكان را در مؤلفات خود دوازده شاهزادهء عالى گهر ايراد نمودهاند از آن جمله سه نفر در زمان حيات پدر والاگهر نقد زندگانى را به رسم نثار ، ايثار پدر بزرگوار نموده نه نفر ديگر در زمان ارتحال آن شهريار ستوده خصال متكى را يك جاه و جلال بودند . اما شاهزادگان عالى مقدار كه در حين وقوع واقعهء پدر بزرگوار پايدار بودند : اول : خاقان عليين آشيان سلطان محمد پادشاه كه نخستين گوهر صدف شهريارى و اولين ثمر نخل برومندى تاجدارى و اكبر اولاد امجاد آن حضرت بود و گوهر وجود وافر الجودش از بحر گوهر بار هستى ملكهء ملكى صفات سلطانم صبيهء سلطان موسى موصلوى تركمان به كنار آمده . آن حضرت در حين ارتحال والد غفران مآل چهل و پنج سال داشت و به فرمان پدر عالى گهر در دار العلم شيراز به سر مىبرد . دويم : اسماعيل ميرزا كه در عهد سلطنت والد بزرگوار جرأت و جلادت بىشمار در معارك كارزار از وى به منصهء ظهور رسيده