محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
373
خلد برين ( فارسى )
ظفر بنياد به احمدآباد رسانيد و به حسب اتفاق وقتى وارد آن ديار و بلاد گرديد كه ميرزا عزيز كوكه با محمد حسين ميرزا از در ستيز و آويز درآمده داد جرأت و جلادت مىداد . چون ماهجهء طوق ظفر پيكر پادشاه والاجاه بر ساحت آن ديار پرتو وصول افكند شكست بر لشكر گجرات افتاده محمد حسين ميرزا گرفتار گرديد . در اين فتح نمايان چندان در و گوهر و سيم و زر و غنايم ديگر فتوح روزگار لشكر ظفر - اثر سلطان اكبر گرديد كه شمار آن در گنجينهء خيال نگنجيد . بعد از اين فتح نامدار ، شهريار والاتبار حكومت آن ديار را به ميرزا عزيز كوكه عنايت نموده رايت منصور به اگره مراجعت فرمود . ديگر از وقايع حيرتافزا كه در اين سال روى نمود شيوع طاعون و و با در دار الارشاد اردبيل بود چنانچه شمار سفرگزينان عالم بقا به وقوع آن داهيهء عظمى به سى هزار رسيد . و هم در اين سال سيد حسن فراهانى و خواجه جمال الدين على تبريزى به منصب والاى وزارت ديوان اعلى و ميرزا شكر الله اصفهانى به خدمت استيفاى ممالك سرافراز گرديدند . گفتار در انحراف مزاج شهريار صاحب تخت و تاج از منهج اعتدال و صحت آن حضرت به نوشداروى عنايت ذو الجلال و بعضى از قضايا كه در خلال اين احوال اتفاق افتاد چون به ميامن اقبال بىزوال خاقان خجسته خصال ، امنيت و آبادانى بلاد و فراغ بال و رفاه حال كافهء عباد به حد كمال رسيد به مصدوقهء الشىء اذا جاوز عن حده انعكس الى ضده در سال نهصد و هشتاد و دو از رهگذر انحراف مزاج آن حضرت ، امنيت و رفاهيت به كلفت و مشقت مبدل گرديد و به سبب عارضهء تب محرقى كه عارض ذات پسنديده سماتش آمد آرام و اطمينان از دلها بيرون رفته