محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
95
خلد برين ( فارسى )
ارزنجان رسيده هر گامى در راه دولت بىزوالش كامى و هر قدمى در طريق برآمد آمالش مقام آرامى بوده اما پيشرس ثمر نهال سلطنت بىزوالش تسخير ولايت شروان و اولين گوهر بحر جلالت و اقبالش فتح اين ديار غرابت بنيان است . اگر ارباب اخبار ، اين فتح نامدار را طراز فتوحات سلاطين كامكار و خواقين گردون اقتدار شمرند به جا و اگر گوهركشان لآلى آثار ، جواهر زواهر خامهء بدايع نگار را نثار نگارش اين فتح غرايب اطوار نمايند سزاست . بالجمله باعث بر تصميم عزيمت اين شهريار كشورستان به تسخير ولايت شروان آن گرديد كه چون زمين ارزنجان از يمن ورود موكب مسعود به آسمان رسيد در بهار سنهء ست و تسع مائه معسكر ظفر نشان به نزول صوفيان و مريدان خاندان ولايت بنيان ، غيرت گلزار جنان گرديد و شمار غازيان استاجلو و شاملو و روملو و تكلو و ورساق و ذو القدر و افشار و قاجار و صوفيهء قراجه داغ به هفت هزار انجاميد و فرمان لازم الاذعان به نفاذ پيوست كه جمعى از امراى عالى شان با سران و سروران سپاه ظفر نشان مطارحه نمايند كه توجه رايت ظفر آيت به صوب كدام ولايت موافق مصلحت دولت ابد مدت است ؟ امراء حسب الفرمان و الا انجمن آرا شده سران سپاه و گردنكشان معسكر ظفرپناه را به مجلس مشورت طلب داشته فرمان جهان مطاع را با ايشان در ميان گذاشتند و هر يك از ايشان را راى دوربين به راهى رفت و انديشهء مصلحت گزين طريقى پيش گرفت . بعضى گفتند كه اگر در ارزنجان قشلاق اتفاق افتد به صواب اقرب است ، چه مىشايد كه بسيارى از صوفيان عقيدت كيش و مريدان صداقت انديش در اين زمستان به موكب ظفرنشان پيوندند . و گروهى بر زبان آوردند كه مناسب آن است كه در اين زمستان رايت عزيمت به نيت غزا و جهاد به صوب ولايت قرقره افرازيم و نشيب و فراز آن ديار را پى سپر مراكب مواكب اقبال سازيم . فرقهاى ديگر قشلاق را در چخور سعد مناسب شمردند و طايفهاى از راه انديشه رخت اقامت را به ديار بكر بردند . بعد از آن از جملهء امراء خليفة -