چارلز ادوارد ييت ( مترجم : قدرت الله روشنى و مهرداد رهبرى )
مقدمه 13
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى )
در ايران را در مدّ نظر داشته است . مقدار فروش و خريد روسها و برترى و ارزانى اجناس روسى را به خوبى پىگيرى كرده است . سومين موضوع جنبهء اجتماعى كتاب است ، كه خوانندگان از آداب اجتماعى مردم در يكصد سال پيش آگاه مىشوند . از مراسم ازدواج و روابط مردم با يكديگر ، از مراسم عزادارى ، جشنهاى نوروزى ، عيد قربان ، ديدوبازديد مردم ، طرز لباس پوشيدن و نحوه زندگى مردم در دهات و شهرها . با توجه به مطالب بالا مؤلف كتاب اطلاعات بسيار ارزشمندى از لحاظ تاريخى و جغرافياى يكصد سال پيش ارائه مىدهد . هر كجا كه آثار باستانى بوده است دقيقا بازديد كرده است . آثار تاريخى سيستان ، كلات نادرى ، كوههاى نيشابور ، بام وصفىآباد ، اسفراين ، جاجرم ، سبزوار ، نيشابور و ديوار قزلآلان در استرآباد را شرح داده است از نوشتههاى محمد حسن خان اعتماد السلطنه سود جسته است . سالها قبل ، يعنى در سال 1347 تصميم به ترجمهء اين كتاب داشتم ، چون در ارتباط با تاريخ و جغرافياى خراسان بود . ترجمه آن به مؤسسهء انتشارات فرانكلين پيشنهاد گرديد كه مورد موافقت قرار گرفت ، ولى متاسفانه بدلايل خاصى از چاپ آن خوددارى شد . از اين كتاب دو نسخه يكى در كتابخانهء دانشكده حقوق و ديگرى به شماره 388 در كتابخانه ملى وجود داشت . بعدها نسخهء دانشكده حقوق بدليل جابجائى و بهم ريختن كتابخانه از بين رفت . ناچارا از نسخه كتابخانه ملى استفاده شد . در ترجمه كتاب تا آنجا كه بضاعت علمى اجازه ميداد ، سعى شد بزبانى ساده و سليس ترجمه و در دسترس اهل كتاب گذاشته شود . اسامى شهرها ، كوهها ، رودخانهها و مسير راه با توجه به منابع و فرهنگها مشخص گرديد . سعى شد تلفظ اعلام جغرافيائى مطابق آنچه در محل خوانده مىشود به كار برده شود . نه آنچه را كه مؤلف شنيده و نوشته است . اصلاحات يكصد سال قبل در زبان آن روز از قبيل حكمران ، والى ، داروغه ، بيگلربيگى ، مستوفى و امثالهم كه معادل فارسى براى آن در دست داريم به همان روال سابق به كار برده شد كه اصالت آن حفظ شود . مؤلف كتاب در چند مورد دچار اشتباه در تاريخ سلسلهها شده بود كه در زيرنويس توضيح داده شده است . در مقدمه لازم دانسته نشد كه به فصول كتاب اشاره شود و جزءبجزء توضيح داده شود و واگذار گرديد كه خود خوانندگان مطالعه فرمايند و اگر نقصى در ترجمه و حواشى كتاب بنظرشان رسيد ارشاد فرمايند تا در چاپ بعدى كتاب رعايت شود .