جلد سوم باب سوم اسناد سالهاى 1326 - 1315 قمرى بخش اول اسناد سالهاى 1317 - 1318 قمرى [ پنج‌شنبه 7 ربيع الاول 1318 قمرى ] « 1 » هو فرزندجان اگرچه هنوز خبر صحيح از شما ندارم و از راه ، به ترتيبى كه بندگان والاحضرت اقدس روحى فداه و من انتظار داشتيم ، تلگراف شما نرسيده است و الى الان كه ظهر پنج‌شنبه هفتم است ، نمىدانم كجا هستيد و چند روزه به قزوين رسيده و در آنجا چند روز توقف كرده‌ايد ؛ به‌هرحال ، اعتقادم اين است كه اين اطلاعات در طى تحريرات بعدى داده خواهد شد . بعد از رفتن شما ، در تبريز متصل باد مىوزيد و اغلب باران مىباريد و در رودخانه سيل آمد . من هم مشغول ترتيب كار خبازى و رساندن سيورسات ملتزمين ركابم « 2 » . راپرت نظامى را امير نظام به شما عرض مىكند و متفرقه را معز الممالك . در اين چند روز هردو و ضرغام الممالك « 3 » متصل پهلوى من هستند . در سر ناهار هم هر سه پيش من هستند . جز كارسوار اردبيل كه الى حال روبراه نشده ، ساير كارها مرتب است . روز پنجم ماه به بازديد حاج ميرزا كريم رفتم . با والاحضرت اقدس « 4 » هم همان حالت كه بودند ، كماكان باقى است . خداوند دائم و باقى بدارد . الحمد الله نظم شهر خيلى خوب است . ديروز كه روز ششم بود ، جو را در 18 تومان قپان زدند . اميدوارم به فضل خداوند كه روزبه‌روز در تنزل باشد . هنوز گندم نو به بازار نيامده است . تا آخر ماه ، آن هم به بازار مىآيد . از جنس صائين قلعه « 5 » 30 خروار باقى مانده است ؛ ميرزا تقى را فرستادم كه حكما تسعير كند بعد از وزن 7 تومان كرايهء نرخ

--> ( 1 ) - محتواى نامه دال بر نگارش آن از تبريز به تهران است در سال 1318 قمرى ، چرا كه در نامه به سفر رضا قلى خان از تبريز به تهران جهت انجام عقد سعد الملك دوم اشاره شده است . اين عقد در سال 138 بسته شد . گذشته از اين ، نامه حاوى اشاراتى است به سفر اول مظفر الدين شاه به فرنگ . در ابتداى نامه آمده است كه : « الان كه ظهر پنج‌شنبه هفتم است » ؛ با توجه به اين تاريخ و لحن‌نامه كه نشان از به دو حركت رضا قلى خان به تهران دارد ، اين « پنج‌شنبه » فقط مىتواند « هفتم » ماه « ربيع الاول » باشد . لذا تاريخ دقيق نگارش نامهء فوق « پنج‌شنبه هفتم ربيع الاول 1318 قمرى » است . ( 2 ) - مقصود آندسته از ملتزمين مظفر الدين است كه تا پايان سفر فرنگ و بازگشت شاه ، در تبريز باقى ماندند . ( 3 ) - شوهر خواهرزن رضا قلى خان . ( 4 ) - مقصود محمد على ميرزا وليعهد است . ( 5 ) - صائين قلعه يا شاهين‌دژ نام دهى از دهستان ابهررود بخش ابهر شهرستان زنجان .