حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
592
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
مضمون آن اطلاع و ارسلامت حالات خودتان و اجزاء ، خوشوقت و محظوظ شدم . چون روز حركت پست است ، اين مختصر را با اينكه نوشتجات عليحده به خط خودم نوشتهام ، اسما مىنويسم . به حمد الله سلامتم و كسالتى ندارم و ترتيب خيالات و پيشامد خود را نوشتهام ؛ مطلع خواهى شد . عجالتا ، لازم است اين مطلب را بنويسم كه در عالم فرزندى با اينكه از حالت من اطلاع كامل داريد ، لا محاله توضيح واضحى كرده باشم : اگر من اندوختهاى داشتم و هيچ كس نداند ، شخص شما بهتر از هركس دانستهايد كه هرچه بوده است ، همان پول جمشيد است كه تا خودتان بوديد ، ديديد تمام شد و اگر دنباله داشت ، بعد از شما به جرائم ديگر رفت و تمام شد . فقط مايهء توكل ، همان تنخواه عربستان بود كه آن هم در ازاى طلب ديگر داده شد . چيزى كه در حقيقت معاش و گذران براى من باقى مانده است ، چهار شاهى مواجب و مرسوم غير قابل است كه خرج زنجان و قزوين مىآمد . هرچه از اين مقوله بنويسم ، بيشتر اسباب ملالت خاطر شما خواهد شد . در واقع چيزى كه براى خودم قرض مىكردم ، همان قيمت جنس تومانيانس بود ؛ آن هم اگر پاى بنان السلطنه و همراهى او در ميان نبود ، تا اين درجه هم كه به فروش رفته است ، به فروش نمىرسد . در حقيقت هرچه دست بدهد ، از همراهى و مساعدت او شده است و بايد ممنون او بود . همينقدر خواهشى كه از شما در عالم پدر فرزندى دارم اين است كه زودتر اين پول را برسانيد ، بلكه جان من از تنزيلطلب او خلاص بشود . ساير مطالب را عليحده نوشتهام . پيوست اول سابقا هم نوشته بودم كه اگر تمام حكام مستحق عزل شوند و جميع ولايات بىحاكم بماند ، اين مرد « 28 » به من حكومت نخواهد داد . صريحا به محمد تقى خان گفته بود ، به نظام - السلطنه بگو در اين حالت پيرى و ضعف بنيه ، يك لقمه نان دارى ، برو در ميان خانهات بنشين و آسوده باش . چرا اينقدر خيال حكومت دارى . بيچاره گيلانىها ، گفته بودند كه نظام السلطنه را حاكم كنيد ، پذيرائى و سيورسات اردو و تشريفات بر عهدهء خودمان . گفته بود نمىشود . مشير السلطنه به آنها گفته بود ، صدر اعظم با نظام السلطنه خيلى بد است و به او نخواهد داد . بىجهت نبايد دويد ؛ بايد منتظر تغيير وضع بود ، اگر عمر دوام بكند . زيرا كه خود اين مرد حالتش نسبت به من معلوم و بر همه كس واضح است . سپهسالار و عين الدوله هر دو عداوت دارند . شاه هم كه حالتش نسبت به من معلوم است . در اين صورت تا يك تغيير وضعى نشود ، انتظار كار و حكومت نمىتوان داشت . بختيارىها سخت ايستادهاند كه تا سالار الدوله معزول نشود و يا ما را موضوع
--> ( 28 ) - مقصود ميرزا على اصغر خان امين السلطان است .