حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
590
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
دادن بشوم . ديگرچه اهميتى در كار و چه اميدوارى در نوكرى خواهم داشت . والله مرگ بهتر از اين زندگانى و عزل و سياست ، بالاتر ازين ترضيه دادن است . امان الله . 18 ذيقعدهء 1319 پيوست سوم استخراج تلگراف رمز بوشهر بتوسط حضرت مستطاب اجل افخم عالى آقاى مشير الدوله مد ظله ، آستان مبارك حضرت مستطاب اشرف اسعد ارفع افخم عالى آقاى اتابك اعظم روحى فداه تلگراف مبارك زيارت شد ، مفاد آن را بر خود فرض مىداند . اينكه تلگرافا عرض كرده بودند كسان چاكر براى شخص يهودى با كلانتر تهيهء نزاع كردهاند ، بيان واقع اين است كه عرض مىكند . اولا ، نوكر چاكر عبارت است از يك ناظر و آشپز و يك پيشخدمت و محرر و يك مهتر و دو نفر فراش چندين سالهء كارگزارى . تعداد و حال شخص آنها را هم از مأمورين ادارهء گمرك سئوال فرمايند تا معلوم شود . شخص يهودى را فراش از جلو كارگزارى به حكومت مىبرد . يهودى فرصت را غنيمت شمرده ، خود را به كارگزارى انداخته ، متحصن شد . چاكر هم آنوقت براى بازديد اميران ، كشتى كوچكى خواسته به دريا رفته بودم و نبودم . وقتى برگشتم ، تحقيق شد ؛ گفتند ، يك نفر توپچى ادعائى دارد . فرستادم پيش رئيس توپخانه كه مدعى را بفرست تا قرارى داده شود . خواست بفرستد ، حكومت مانع شد . يهودىها هم آمدند گفتند به حكومت نفرستيد . با اينكه كار يهود با كارگزارى است ، معهذا خواستم او را به حكومت بفرستم . او و ساير يهود تضرع كردند . ديدم اگر بفرستم ، باز قصهء سابق است و اجماع و شكوهء يهود شده و بالمآل شايد منتهى به مداخلهء خارجه و افتضاح در سرحد شود ؛ نفرستادم . تمام يهود و ديگران شاهد اين حال هستند . كلانترهاى بوشهر - محمود و شهباز - از صنف حمالهاى گمرك و اشرار هستند . حيثيت و ترجمهء حالشان را از گمرك بخواهند تا عرض كنند . به علاوه ، اين كلانترها مسئول دزدى در شهر و گمرك هستند و طرف انگليس . در جزء امور معوقه كه راجع و محول به كارگزارى است ، هرقدر از حكومت پيغاما و كتبا مىخواهم كه به مجلس كارگزارى بفرستند تا تسويهء دعوا شود ، نمىفرستند ؛ سهل است ، كه به اينگونه اشتباهكارىها مىخواهند چاكر را در مورد اتهام آورند . چاكر به لقمهنانى از حضرت اشرف ، ثناگو و به فداى جان حاضر است و منتهاى سعادت خود را تحصيل رضاى خاطر مبارك مىداند و ملاحظات نكات سرزنش . خاصه اين حدود را كه حالا داراى كمال اهميت و محل خيلى ملاحظه و دقت است هم به اطراف مستحضر هستم ؛ چگونه عكس آن را پيشنهاد خواهد كرد . ولى افسوس كه جناب سالار معظم ابدا رعايت اين مراتب را نمىكنند . در ورود رئيس توپخانه ، توسرى زده ، نشان