حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

588

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

دارد ؛ مىترسم در اين چند روز تا شب عيد كار شما برهم بخورد . اگر خدا بخواهد ، من روز دوشنبه بيست و نهم بيرون مىروم دست و پائى مىكنم ، تا خواست خداوند چه باشد . پيوست اول نامهء احمد مجير السلطنه به رضا قلى خان هو تصدق آستان مباركت شوم ؛ معلوم شد كاغذها را در بوشهر باز كرده‌اند . همين قدر كه مطلع شديم ، با جناب مسيو نوز ملاقات كرديم و تلگراف سختى به رئيس پست كردند . قرار شد كه پستخانه را هم به گمرك نقل كنند . « 22 » اگر رئيس گمرك بوشهر همراهى كند ، رئيس پست را تغيير مىدهند . بارى ، نوشتجات محرمانه كما فى السابق جوف پاكت جمشيد فرستاده مىشود . حضرات بعد از اصلاح ، هنوز صدائى بلند نكرده‌اند ؛ ولى محرك جناب سيد على اكبر شدند . شب و روزى نيست كه جناب آقا سيد على اكبر مجلس نداشته و يا در خانهء يكى از اصحاب نباشد . چند روز قبل ، وزير عدليه را خواستند و پيغاماتى به حضرت اتابك دادند . جواب مساعد نيامد . دو روز قبل ، جناب وزير خارجه « 23 » را خواستند و آقا سيد على اكبر پيغامات خيلى سخت به حضرت اتابك دادند . جناب وزير خارجه خواسته بودند قدرى تندى كنند ، نشده بود . مقصود اين است كه مسئلهء پول ، مشكل است صورت بگيرد ، اين‌ها سخت هستند . امام جمعه و آقا شيخ عبد النبى صدر العلما ، حاجى آقا هادى ، حاجى ميرزا ابو طالب زنجانى و جناب آقا سيد محمد پسر آقا سيد صادق تماما متفق‌اند . عقيدهء جمعى اين است كه سفر فرنگ و گرفتن پول را بهم بزنند . دستهء وزير بقايا و عين الدوله هم داخل كار است و انگشت مىرساند . اگر گرفتن پول و رفتن فرنگ بهم خورد ، عمل اين مرد طى خواهد شد . جناب معين الملك و اقبال الدوله و آصف الدوله هم با آقاى سيد على اكبر خيلى دوستى محرمانه‌اى دارند . شنيدم مبلغى پول ، محرمانه صدر اعظم براى سيد فرستاده بود ؛ قبول نكردند . بنده هم يك مجلس حسب فرمايش آقا ، خدمت آقا سيد رسيدم . علماى اصفهان هم به جنب و جوش آمدند . گويا ظل السلطان تفصيل را تلگراف كرده است . از نجف و اماكن مشرفه هم كاغذهاى سخت رسيده است . جناب اتابك ، سيد على اكبر را حضور بردند ، قدرى دلجوئى كردند .

--> ( 22 ) - در نخستين استقراضى كه دولت ايران در سلطنت مظفر الدين شاه از روسيه نمود ، گمركات ايران - باستثناى فارس و خوزستان - بعنوان وثيقهء استقراض قلمداد شد . يكى از شرايط استقراض مزبور ، استخدام مستشاران اروپائى جهت اصلاح و ادارهء گمركات ايران بود . اين شرط ، با استخدام مستشاران بلژيكى تحت رياست مسيونوز تحقق پذيرفت . بمرور ، ادارهء پست ، ضرابخانه و خزانه نيز به عهدهء آنان محول شد . ( 23 ) - منظور ميرزا نصر الله خان مشير الدوله است .