حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
775
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
من جميع ارثم را بعد از قرض ، نصف كردم . نصف را به غلام حسين و همشيرهاش و نصف را به بتول « 36 » و والدهاش مصالحه كردم . جناب آسيد عبد الله و تو را و جناب حاج آقا على اكبر را بالاشتراك وصى قرار دادهام . دو سه فقره كه در وصيتنامه فراموش شده ، در ثانى نوشتم به جناب حاج آقا على اكبر سپردم . بعد مطلع شويد و معمول مىداريد . صيغهء مصالحه به قانون شريعت مطهر ، مسكوت خوانده شده است كه مادام حيات فايدهء املاك عايدى خودم است . به اعتماد سپردم كه از اجارهء املاك و حقوق نقدى و جنسى بعد از وضع مخارج كه صورت دادهام براى عيالات و باغبان ، تتمه را به بانك در ازاء طلب بانك بدهد و سواد دستور العمل را براى تو بفرستد . در وصول و ايصال وجوهات به او كمك بكن . حتى نوشتهام از اراضى و خانههاى كوشك و آب حسنآباد و سه دانگ حصار و پولش و كالسكه و درشكه ، همه را براى سبكى قرض من بفروشد . امساله من خرجى يك سالهام را همراه مىبرم . اگر در سال نو زنده بمانم ، از هر جا هستم به تو تلگرافا خبر مىدهم و خرجى مىخواهم . الى الحساب امساله را محل توقف سوئيس است ، تا خواست خدا چه باشد . چون تجربه شده است از تاريخ و معاصرين ، انسان به هركس مطمئن بوده ، يأس حاصل كرده است . حافظ و معين بتول و مادرش نعم الوكيل است . اين كاغذ را نوشته بودم كه فتنهء روز سهشنبه برپا شد ؛ از جملهء وقايع تاريخى ، بلكه بتوانم بنويسم كه هيچ تاريخى نشان نمىدهد . اگر همت بكنند و بنويسند ، خواهى دانست كه اول حادثه كرهء ارض است ؛ نمىدانم به كجا منتهى خواهد شد . اسباب كار در باطن ، انزجار طبايع از انجمنها و واعظها چه در تهران و چه در ساير ايالات بود ، ولى اقبال امير جنگ كار را بدست و اسم او تمام كرد . شرحش را نمىتوانم بنويسم ، يعنى فرصت و حالت نوشتن ندارم . هيچ جزء آن به عقل درست درنمىآيد . على الحساب بساط مشروطيت طى شد و چندين نفر به كام دل رسيدند : نير الدوله به منتهاى آرزوى خود كه حكومت خراسان بود ، آصف الدوله به منتهاى آرزو كه فارس بدون قوام و بدون اولادش بود . يكى از خوشبختىهاى اين دو نفر اين است كه ، صدر اعظم مشير السلطنه است و وزير ماليه يا صنيع الدوله و يا كسى كه نظير او باشد . مشروطه هم ذليل شده است و استبداد جوان به قدرت توپ و قتل چندين هزار نفر و كوبيدن خانههائى كه در تصور نمىگنجد حاكم گشته . ولى اين را بدان كه آصف الدوله تلافى هفت صد تومان طلب آن سال را به اضعاف خواهد كرد . پيوست اين كاغذ را روز سهشنبه غره مىنويسم . خودم هم روز غره مشهد مىروم و هستم تا روز 11 و به حول قوه الهى روز 12 تهران و ايران را وداع مىكنم . إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ . على الحساب بعد از فضل خداوند ، توسل به امير جنگ و حشمت الدوله خواهد شد كه از شما و اعتماد و ساير بازماندگان حمايت و رعايت بكنند .
--> ( 36 ) - ابتدا همسر نصرت السلطنه بود و سپس به ازدواج شيخ خزعل درآمد .