حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
720
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
انتظار رسيدن دستور العمل دارم ؛ تعجب كردم ، فورا جواب در كمال تأكيد نوشتم . امروز كه اين پاكت دهم رسيد ، معلوم شد كه الحمد الله مشغول كار بودهايد و قريب به اتمام است . بههرحال لازم است به شما بنويسم آخر عمر من است ، دل بستگى به هيچ چيز و هيچ كس ندارم . دو چيز را زياد مقيدم و ميل دارم ، يكى باز بودن يك درب خانه در اين فاميل كه مدتى است يقين حاصل كردهام كه از تو و اولاد تو اين مقصود حاصل خواهد شد الا غير ، انشاء الله تعالى ؛ يكى هم بقاى يك اثر و نام نيك است . در چندين جا اين اقدام را خودم كردهام ، يكى در راه اصفهان « 44 » كه به تو واگذاشته ، و ديگرى در لنگه و عباسى كه آن را هم تفويض به تو نمودم . ابنيهء محمره و اهواز اگرچه نتيجهء زحمت سه سالهء عربستان من است ، ولى چون آيندگان خبر ندارند كه چقدر كار مشكلى بوده است ، فقط سردار ارفع و حاجى رئيس و معدودى ، از صعوبت اين كار بصيرت كامل دارند . اما آيندگان خواهند گفت ، بنائى است ، دولت پول داده و قدرى هم نظام السلطنه مداخل كرده ، جائى براى فايده ساخته ؛ هزار عيب طراحى و هندسى دارد . اسكلهء عباسى هم باوجوداينكه تمام مردم مسبوقند كه ، چه حالتى در مرزه « 45 » بوده و بارها كجا پياده مىشد و چه قسم محل و نقل اشكال داشت و من بدون مهندس و معمار ، به چه قوهء طبيعى خداداد اين اسكله را ايجاد و اين دار العلم را انشاء كردم ، مجهول القدر ماند . كاشكى يكى از اينها در دل اروپا از من بروز كرده بود . حالا اين قلعه و آبادى را كه به مباركى به سعى شما بنا شده است ، لايق اسم آتيهء من به اتمام برسانيد و اسمش را نظامآباد بگذاريد . قبالهء سه دانگ حسين آباد را نوشتهام به مهر جناب حاج ميرزا محسن و ميرزا محمد صادق برادرش رسانيدهام ، براى اجلال نظام مىفرستم كه ضبط كند . بعدها اگر دوامى در حكومت سال نو بهم رسيد ، قلعجات ديگر را هم شروع خواهيد كرد . اما مساحت و حدود دهنه را براى مسرت خاطر من بنويسيد كه مطلع باشم . سابق هم نوشته بودم سواد راپرت تهران را كه فرستاده بوديد ، من اصلح آن را دارم . روزى كه شروع به اين كار خواستند بكنند ، به احتشام السلطنه نوشتم كه داخل مشو كه بىحاصل است ؛ آنقدر شد كه در روزنامجات داخله و خارجه ، شعور و ملتپرستى او و تخريب و بدبينى امير بهادر ثبت تاريخى شده است . روزنامهء ارشاد تركى مختصر و نافع را نوشته و مىنويسد . حالا هم كه مشغولند ؛ اما بينى بين الله ، حالا اين عقايد براى ايران پيشرفت ندارد . اگر صدر اعظم عاقل خيرخواهى باشد ، اين حرفها براى جلوگيرى . . . « 46 » و تبريز فايدهء كلى خواهد داشت ؛ هرچند ، كار از اينها گذشته است . تا دو ماه قبل ، علاوه از قرض كلى ، 14 كرور هم قرض متفرقه از بانك استقراضى و انگليس و داخلهء خودمان داشتند . دو قسط از قرض روسها هم عقب افتاده است و قريب دو كرور هم حقوق بلا تصاعد مردم ، بلا محل است . با اين حالت ، 150 هزار تومان قرض به سالار الدوله ، 80 هزار تومان به . . . « 46 » اضافهء مواجب دادند . حالا به موجب خبر صحيح ، از موزه و خزانه
--> ( 44 ) - مقصود نظامآباد بين راه نطنز و اصفهان است . كاروانسرا و قنات آن اكنون متروك شده است . ( 45 ) - مرزه ، دهى از دهستان جراحى بخش شادگان شهرستان خرمشهر . ( 46 ) - يك كلمه خوانده نشد .