حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
711
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
مقاطعه كه از بابت مخارج فوق العاده ، والاحضرت اقدس دادهاند . براى ادارهء چاپارخانه - نقد ، بيست هزار تومان ، جنس ، سه هزار و پانصد و هشتاد خروار - به ساعد الملك جمع است كه بمرور تا سر خرمن بفروشد و پول آن را به مصرف مخارج فوق العاده برساند . وزير نظام سردار كل هم رئيس قشون است و كمال مرحمت و تقويت در كارش مىشود ، از جزء و كل ، قلم و قدم در كار او گوياست ، حتى حكام بدون اذن او يك امر و نهى به اهل نظام نمىكنند . الان هم مشغول است در شاطر على تشكيل اردوئى مركب از هشت فوج و هزار و دويست سوار و شش عراده توپ مىدهد . تا امروز چهار فوجش چادر زدهاند . ملبوس و چادر و توپ و قورخانه و تفنگ همه از دار الخلافه حمل شده است ، قدرى رسيده و قدرى در راه است . احتشام السلطنه هم با يك اجزائى كه مركب است از ناظم الملك و يمين نظام و ميرزا موسى خان سرحددار و مهندس فرانسوى و كرم السلطنه است ، براى كميسيون تعيين سرحدات عثمانى آمده است . ديروز از زنجان گذشتند . منزل شخصى او در منزل حسين است . براى اجزاى او خانهء شهر مجيد الملك را تعيين فرمودهاند ، چون مجيد الملك باغ حاج معز لشكر را خريده و يك دستگاه عالى از اندرون و بيرون و حمام كه نظيرش در تهران هم نيست ساخته . يك ثلث او را هم به بانك روس فروخته كه آن هم دستگاه عريض ساخته . كوچه را هم وسيع كردهاند . هفت ماه تمام با زن و بچه آنجا است و خانهء شهرش با مبل و فرش خالى است . كاروانسراى گمرك را هم كه تكيه مىشود ، بانك خريده و دستگاه عالى تحتانى و فوقانى ساخته ، محل دادوستد و اطاق معاملات بانك است . حالا گمرك در كاروانسراى خرابهء بازارچهء صاحبديوان ، متصل به خانهء ظفر السلطنه است . خانهء ظفر السلطنه را هم بعد از تخليهء من ، كارگزار نشسته ماهى 100 تومان اجاره مىدهد . من هم به خانهء آقاى سعد الدوله و باغ او ماهى 150 تومان مىدهم . حضرت اقدس هم از پاريس معمار آورد براى بنائى باغ شمال . باوجوداين ، فكر مىكنم خدام حرم نمىگذارند زمستان در آنجا بماند و حكما به خرابههاى شهر مىآورند . حالا مستخدم فرانسه و روس خيلى كم داريم ، تقريبا 6 نفر است . نمرهء اول عملجات : بنان السلطنه ، لقمان ، ناظم خلوت ، محمد ابراهيم خان كروسى ، مجلل ، شاهزاده خراسانى . محمد ابراهيم خان پيشخدمت مرحوم امير نظام و از اهل گروس است و معتمد الحضور لقب دارد ؛ ضبط نوشتجات از محرمانه و غير محرمانه با اوست ، خط و ربطى هم دارد و خيلى معقول است . شاهزادهء خراسانى دخترزادهء سهام الملك و پسر سيف الله ميرزا است . در حيات سهام الملك حامل خلعت حضرتى بود ؛ حضرت اقدس محض تيمن و تبرك ، او را در خلوت نگه داشت ، مؤيد حضور لقب مرحمت شد . مجلل هم به جهت معالجهء دست چپش كه در تهران با گلولهء رولور معيوب شده است ، رفت به پاريس ؛ چون معالجهپذير نيست زود مراجعت مىكند . اسلحهدارباشى هم كه