حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

676

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

پيوست سوم در مسئلهء سپهسالار ، هرچه فهميده بوديم خطاست . در باطن از او هيچ دلخوشى ندارد ، ولى چون آدم عاقلى است تكليف خود را در اين دانسته است كه به همان گرمى سابق با او راه برود . با برادرش هم به توسط من گرم گرفته است ، ولى برادرش هم به اعتقاد شما ، چنان مىراند كه طرف سپهسالار را به او ترجيح مىدهد . چند دفعه كه معايب سپهسالار را به من گفته است ، سفارش كرده است كه آصف الدوله و وزير مخصوص مطلع نشوند . با اين حالت ، هر دو را بىكار نخواهند گذاشت . وزير مخصوص را از كارهاى دربارى خواهند داد ، ولى آصف يا كرمانى است يا خراسان . به سعد الدوله هم خيلى اطمينان و محبت دارد . من هم خيلى تعريف او را كردم . مىبينيد كه اين‌ها ، يعنى اين سه نفر ، اطاعت و تمكين از من دارند ، در مشورت تابع رأى من هستند . ترك‌ها ابدا اطمينان ندارند . آصف الدوله واضح به او گفت ، شما احتياط از كسانى بكنيد كه محرميت و راه مخصوص با شاه دارند ؛ و الا ماها سالى يك ساعت هم شاه را نمىتوانيم ببينيم ، و از بسكه از اتابك بد ديده‌ايم ، راضى هستيم هستى ما بر باد برود و او مراجعت نكند ؛ به امين الدوله هم قلبا معتقد نيستم . آن وقتى كه كار به اين خرابى نشده بود ، نتوانست كارى بكند . خلاصه الان شاهزاده مشغول اصلاحات مخارج است ، دست به كار خالصجات هم نمىزند ؛ زيرا عمده با آقاى بحرينى و برادرش و آصف السلطنه و مردم آذربايجان است . در جنس‌هاى تسعيرى و جيره‌ها و عليق‌هائى كه از ولايات جنس مىگيرند و اضافهء گمرك و پاره‌اى ايرادات ، به قدر كسر محل بلكه بيشتر هم ، حك و اصلاحى خواهد كرد و از تفاوت عمل حكام هم جزء كتابچه خواهد كرد و حق الحكومه قرار مىدهد . حكومت كردستان براى شما نخواهد شد ، خمسه هم نخواهد شد . اين رأى آخر صحيح است كه عمل بنادر را آبرومند كنيم و از شاهزادهء اعظم كازرون را هم براى شما استدعا كنم . غير از اين ، خيال خودت را مشوب نكن . اين حكومت را در صورتى از شما مىگيرند كه شاهزادهء اعظم مدعى بشود . به يارى خداوند به آبرومندى مراجعت كنيد . كاغذى كه در جواب تبريك نوشتى ، فرستاده است ؛ براى اطلاع شما فرستادم ، نگه بداريد براى يك وقتى سند است . پيوست چهارم پريروز كه براى تبريك حضرت و الا وزير اعظم دامت شوكته رفته بودم ، در ضمن صحبت عرض كردم از قرارى كه شنيده‌ام ايالت فارس شرقى تلگرافا عرض كرده است