حاجى حسن خان معز الممالك است ؛ براى تنبه و عبرت همه كس اين كافى است . شنبه 25 رجب 1321 قمرى فرزند مكرم جواب مطالب و نوشتجات شما را كليه نوشته‌ام و دو ساعت قبل نزد جمشيد فرستاده‌ام كه در لف پاكت خودش براى شما خواهد فرستاد . معهذا ، مجددا به جهت بعضى مطالب ، اين كاغذ رسمى را نويسانده به توسط پست مستقيما مىفرستم . اجلال نظام مشغول انجام خدمات و امورات راجعه به خودش مىباشد و عريضهء شما را كه به جهت بندگان حضرت مستطاب اشرف و الا شاهزاده عين الدوله دامت شوكته فرستاده بوديد ، رسانيده است و جواب هم تحصيل كرده مىفرستد . در باب گذشتن محاسبات حكومتى شما هم مذاكرات لازمه به عمل آورده است و آنچه كه بايد دستور العمل به او بدهيم ، داده‌ام كه در صدد برآيد . براى جناب آقا ميرزا محمد على خان مستوفى نيز كه در باب پاره‌اى قبوضات سند خرج شما ايراد كرده بود ، جواب ايرادات جناب معزى اليه هم گفته شد كه ، محل ملاحظه و ايراد نيست . راپرت كامل از هريك فقرات ، قدغن كرده‌ام اجلال نظام نوشته با پست امروز به جهت اطلاع شما مىفرستد كه بطور تفصيل از اين فقرات مستحضر شويد . و اما در باب تكاليف شخصى و حكومتى خودتان . آنچه من استنباط كرده و مىكنم ، مسافرت و حركت اين شخص پذيرا و مأمور تشريفات فرمانفرماى هندوستان « 109 » وصلت به آمدن او نخواهد داد ؛ وقتى به بوشهر مىرسد كه فرمانفرماى معزى اليه به بنادر آمده و مراجعت كرده است . در اين صورت ، بهتر است كه شما در صدد ترتيبات و مضيفات و تشريفاتى كه بر عهدهء حكومت است برآييد ؛ مثلا چهار نفر قراول مخصوص دار الحكومه را تهيهء لباس كنيد و دست پاى خودتان را آنقدرى كه امكان دارد جمع‌آورى كرده ، نگذاريد افتضاح به عمل آيد . چرا كه اين شخص فرمانفرما از جمله اشخاصى است كه در دولت انگليس خيلى محترم و صاحب اقتدار است و در عمل امورات رأى و دستور العمل او مقبول و مجرى است . گذشته از همه ، وصف و مقام او را از خارج شنيده‌ام . فرزندى ميرزا حسين خان هم كما هو حقه شئونات و نفوذ امر و قولش را تعريف كرده است كه از جملهء چند نفر وزراء و صاحبان اقتدار دولت انگليس ، يك نفر همين شخص است . وانگهى ، همين قدر كه فرمانفرماى هندوستان است ، رفع مقامش حاجت تصريح نيست . از تهران هم كه وزير مختار مىآيد و سابقهء دوستى داريد و سزاوار است كه از آن‌ها پذيرايى كامل به عمل آوريد كه اسباب استحكام دوستى با وزير مختار بشود . منتهى اين است ، من به واسطهء عصبيت و دولت‌خواهى و وطن‌پرستى كه دارم ، در زمان ملاقات

--> ( 109 ) - منظور لرد كرزن است .