و چند نفر ديگر مرحمت شده است ، به چاپارى خواهد رسيد « 20 » . در باب اجارهء منزل نايب التوليه فرموده بوديد مقرب الخاقان ميرزا رضا خان در جزء ملفوفجات حضرت و الا سفارشى بنويسد ؛ ولى اعتقاد من اين است كه در اين مورد سفارش ديوانى و دولتى لازم نيست ، شخص بايد خودش كنار بيايد . به حق خدا و به جان عزيز خودتان كه لذتى در دنيا بهتر از دورى از تهران نيست ، خصوصا با اين رؤساى جاهل جلف . حالت بيچاره خير الله خان و صاحب‌منصب‌هاى منصور از حال سگ بدتر است . اگر همراهى من و زور جناب جلالت‌مآب اجل امين السلطان نبود تمام تابين و صاحب‌منصب را معزول مىكردند . شهد الله به زحمت اصلاح شد . حسن خان عمه هم رفت بر سر گمرك‌هاى بروجرد و گلپايگان و نهاوند ؛ كاغذ شما را براى او فرستادم ، ولى تكليف دوستى شما اين است كه شترهاى او را نگه بداريد قدرى حال بيايند . اخوى هم در كمال اقتدار الحمد لله متوقف گرمسيرات « 21 » است ؛ اما عبد الله و آقا ميرزا و محمد على اصفهانى خدمت شما به عرض سلام مزاحم هستند . نور چشمى سرهنگ هنوز در ملاير است و نيامده ، ولى گمانم اين است كه مواجبش را نصف كنند . به علت آن‌كه چون مىخواستند وزارت جنگ را به حضرت و الا ظل السلطان بدهند ، بعد از عريضجات كه اميركبير « 22 » نوشت و مىخواست سم بخورد و يا با طپانچه خودش را بكشد ، عاقبت مبلغ گزافى تعهد كرد از بابت قشون به ديوان بدهد ، باز خودش را بر سر كار نظام گذاشتند . جنگل‌هاى ممالك محروسه را به جناب جلالت‌مآب اجل واگذار نمودند . يوسف در قزوين است . كاغذ ميرزا عبد الله را رسانيدم ؛ امسال اسب‌هاى او چهار بيرق برداشت . لطفعلى خان پسر صاحب ديوان كه در تهران بود مرد . ميرزا سيد كاظم صندوقخانه مرحوم شد . ميرزا كريم خان همسايه از فرنگستان آمد . معير الممالك را اذن مراجعت دادند . « 23 » مىفرمايند بنويس به بيگلر بيگى من همه چيز مىدانم ، چه كنم وضع اين‌طور شده است كه شاه مايل به بقاى ركن الدوله است . بنا به لجاجت بعضى اشخاص ، يك نفر قابل اين كار است كه از بس سخت و ايرادگير و بد احوال است ، راضى هستند مملكت خراسان بر باد برود و احتياج به او نداشته باشند . در اين‌صورت ، من هم متابعت به رأى شاه مىكنم و بهتر اين است كه بيگلر بيگى هم راه برود .

--> ( 20 ) - رجوع كنيد به اسناد ضميمه « نامه‌هاى ميرزا على اصغر خان امين السلطان » خطاب به حيدر قلى خان . ( 21 ) - منظور حكومت مجدد محمد حسن خان ما فى است در بنادر . ( 22 ) - مقصود كامران ميرزا نايب السلطنه است . ( 23 ) - مقصود دوست محمد خان معير الممالك است و اذن مراجعت ايشان از فرنگ .