حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
15
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
بود و پس از آن به تهران آمد . پس از آن به وزارت عدليه رسيد ولى بهعلت اختلاف با امين الدوله ، كارى اساسى به وى رجوع نگشت . در 1316 پس از روى كار آمدن دوبارهء امين السلطان ، رئيس دفتر استيفاء و وزير ماليه شد . در سنهء 1317 به پيشكارى آذربايجان رفت . در اين سفر كه مقارن مسافرت مظفر الدين شاه به فرنگ بود ، رضا قلى خان مجير السلطنه برادرزادهء ايشان ، منصب رياست قشون آذربايجان را داشت . در فاصلهء سنوات 1318 تا 1323 در تهران و از كار بر كنار بود و چنان كه از متن خاطرات برمىآيد ، قسمت اعظم يادداشتهاى خود را طى اين سالها تحرير كرده است . در 1323 براى بار دوم به پيشكارى آذربايجان منصوب گرديد . در 1324 استعفا داده ، چندين ماه در خمسه بود . سال 1325 را نخست به حكومت اصفهان و سپس فارس سپرى ساخت . در اواخر 1325 به تهران بازگشت . در 1326 به صدارت عظمى رسيد و در همين سال ، اندكى پس از مرگ تنها پسرش ميرزا حسين خان ، دار فانى را وداع گفت . حسين قلى خان پيش از فوت ، از مقام صدارت استعفا كرده بود . مقبرهء ايشان در جوار امامزاده عبد الله قرار دارد . ايشان دو بار ازدواج كردند . همسر نخستين از اهالى قزوين بود و همسر ثانى از اصفهان . صاحب يازده اولاد شد كه تنها دو تن از ايشان بازماندند ؛ ميرزا حسين خان كه قبل از پدر فوت شد و بتول كه بعدها به ازدواج شيخ خزعل درآمد . ميرزا حسين خان با دختر عموى خود خديجه سلطان دختر حيدر قلى خان و خواهر رضا قلى خان ازدواج كرد . و از اين ازدواج دو فرزند بازماندند : فاطمه سلطان خانم كه به ازدواج اسمعيل فرزانه در آمد و از ايشان يك دختر باقى ماند . و فرزند اول ميرزا حسين خان ، غلامحسين را سه فرزند باقى ماند : حسين قلى ، معصومه ، و فرخ . اين قلمزن ( معصومه ما فى ) فرزند غلامحسين و همسر محمد على پسر رضا قلى خان نظام السلطنه است . اسناد حاضر ، از جانب حسين قلى خان به رضا قلى خان واگذار شده بود كه از اين رهگذر به اينجانب رسيده ، اينك به طبع قسمتى از آن اقدام مىشود . جهت اطلاع بيشتر از احوال حسين قلى خان ، به متن خاطرات و مكاتبات ، مقالهى مندرج در مجلهى يادگار ، و نيز به شرح احوال ايشان در روزنامهى شرف و شرافت رجوع فرمائيد . معصومه ما فى