يحيى دولت آبادى

420

حيات يحيى ( فارسى )

به زودى خواهيد ديد . و اما آنچه يك شخص وطن‌دوست بيغرض در موضوع مجلس و مشروطه ميتواند بگويد اين است كه ما اگر چراغ وجدان خود را روشن كرده براستى كلاه خويش را قاضى نمائيم بايد اعتراف كنيم كه ما در مدت چندين سال آزادى و مشروطيت براى حسن اداره كردن كارهاى خود لياقتى بخرج نداديم و نتوانستيم از آزادى و عنوان حكومت ملى استفاده نمائيم آزاديخواهان بجان يكديگر افتادند و دزدان و شيادان مملكت لباس مشروطه‌خواهى دربر كرده بميدان آمدند و جا را براى وطنپرستان حقيقى تنگ كردند بلكه براى آنها مقامى باقى نگذاردند در اين صورت بر فرض كه در ضمن يك حكومت استبدادى افكارى هم براى بازگشت بحكومت ملى توليد گردد و يا شكل حكومت مشروطه را هم بخواهند به صورت ديگر كه ملىتر بوده باشد درآورند آيا آن استعداد و لياقت كه بتواند حكومت ملى را بهر اسم و رسم بوده باشد اداره كند و نگذارد سرچشمه‌هاى فساد كه هنوز به كلى خشك نشده و قهرا بىجريان مانده است دوباره جارى گشته قدمهاى پيش‌گذارده شده به صورت ارتجاع واپس گذارده شود محقق نيست و همه فرع لياقت ملت است لياقت ملت از دبستانها بايد ظهور نمايد و آن بر دو قسم است لياقت علمى و لياقت تربيتى بر فرض كه در ظرف مدت چهل سال آخر دايره معارف ما وسعت گرفت و در داخل و خارج يكعده معتنى به از پسر و دختر كم و بيش تحصيلاتى كردند اما تصديق بايد داشت كه حسن تربيت يعنى ملكه نفسانى راستى و درستى و استقلال فكر و اعتماد بنفس همدوش تحصيلات آنها نبوده بلكه بواسطه نقصان تربيت خانوادگى غالبا تحصيلات آنها بر فساد اخلاق عارضى خانوادگى افزوده است در اين صورت بهتر است از فرصتى كه حاصل شده است استفاده نموده با يكدست اوضاع حاضر را بهرصورت باشد راه برده با دست ديگر بتوسعه معارف حقيقى معارفى كه انسانهاى بالقوه را بتواند انسان بالفعل بسازد بپردازيم و مخصوصا دايرهء تعليم و تربيت نسوان را وسعت داده براى پسران و دختران فردا ما در تربيت نمائيم . خصوصا اكنون كه زنها در شهرهاى ايران سر از حجاب درآورده اين قسمت از پيكر جامعه ما هم كه بطور فلج بيكار مانده بود به كار ميفتد كه ما ميتوانيم با روگشوده