تغيير داده تهران از تهديد حملهء اين قشون فراغت مييابد و طولى نميكشد كه بغداد بدست انگليسيان فتح مىشود و قشون عثمانى از همدان خود را به بيجار كشيده از خاك ايران خارج مىشود . باز پس از چند روز از طرف حليم پاشاى عرب رئيس الوزراء دعوت ميشوم صدر اعظم عثمانى كه رئيس حوزهء مركزى جمعيت اتحاد ترقى هم هست از نگارنده ميپرسد بطلعت پاشا در خصوص اتحاد اسلام چه گفته بوديد مذاكرات خود را كه با طلعت نموده بودم با وى تجديد ميكنم حليم پاشا تصديق مىكند كه نبايد فتنهء خفته اختلاف شيعه و سنى را بيدار كرد و بعد از اين هم ديده مىشود كه با ايرانيان اينموضوع را تعقيب نمينمايند بلكه تا حدى هم اين نظريه را به گوش جمعيت خود ميرسانند چنان كه نورى بيك مدير يكى از روزنامهاى مهم آنها كه جوان فعال و از كاركنان جدى جمعيت است روزى نزد نگارنده آمده ميپرسد بطلعت پاشا در موضوع اتحاد اسلام چه گفته بوديد مذاكرات خود را براى او نقل ميكنم ميپرسد آيا ممكن است اين مطالب را بقلم آورده مقالهء ترتيب بدهيد و بتركى ترجمه شود و در يكى از مجلات ما طبع و نشر گردد ميگويم البته با كمى ملاحظه كه از متعصبين هردو ملت لازم است بشود اقدام خواهد شد مقالهء در تحت عنوان ايرانيان و عثمانيان نوشته در شماره هفتم مجله ادبيات عمومى به فارسى و تركى نشر و در افكار عثمانيان متجدد تأثير شديد مينمايد . خلاصهء مقاله مزبور آنكه - سالها است دانشمندان اين دو ملت ميكوشند از اشتعال نائرهء اختلاف مذهبى كه قرنها است از روى سياست داخلى و خارجى در ايندو مملكت اسلامى جارى بوده و هردو ملت و مملكت را دچار خسارتهاى جانى و مالى بسيار نموده است بكاهند تا يكدرجه هم موفق گشته به مقصود نزديك شده‌اند و از عصبيتهاى قديم كه به وضع موحش در ميان عوام هردو فرقه خودنمائى داشته كاسته شده است ترقيات علمى و ادبى هردو ملت هم بضميمه اقتضاى عصر آنها را مدد رسانيده است و كار به جائى رسيده كه آنچه را پيران متعصب قديم در آينه نميديدند اكنون جوانان منور الفكر در خشت خام مشاهده كرده ميبينند كه اگر عثمانيان و ايرانيان با يكديگر اتفاق و اتحاد حقيقى نكنند نميتوانند بروشنائى آتيه خود اميدوار باشند اينك من به برادران