يحيى دولت آبادى

26

حيات يحيى ( فارسى )

فصل سوم احوال ايران و افكار عثمانيان قشون عثمانى در غرب ايران با قشون روس مشغول جنگ شد و عثمانيها با آلمانها قراردادى راجع بجنگ ايران دادند كه هنوز معلوم نيست از چه قرار است چيزى كه مسلم است اينست كه آلمانها ديگر مداخلهء مستقيم در كار ايران ندارند و هر اقدام ميكنند بتوسط عثمانيان است وزارت جنگ عثمانى بموجب قراردادى كه با نظام السلطنه در بغداد داده در ايران به كار جنگ با قشون روس پرداخته است و چون اكنون كسب اخبار ميدانهاى جنگ غرب ايران از غير تبليغات رسمى براى نگارنده غير ممكن است نميتوان از احوال جارى آنجا چيزى نوشت تنها آنچه از اخبار بدست ميآيد اينست كه قشون عثمانى باتفاق قواى ايرانى كرمانشاهان و همدان را از قشون روس پس گرفته ميدان جنگ ما بين همدان و قزوين است اول قشون عثمانى مصمم بود رو بتهران برود ولى دانستند اين كار صلاح نيست منصرف شده خط سير خود را بجانب بيجار منعطف ساخته كه بشاهسونها و باردوى خود كه در كردستان دارند اتصال يابند چنان كه منبعد خواهيد خواند و تا اين تاريخ كه اوائل محرم يكهزار و سيصد و سى و پنج ( 1335 ) هجرى است گاهى در حدود ملاير و گاهى در شمال همدان و گاهى در حدود كردستان و بيجار زد و خورد مختصرى ما بين روسها و قشون ترك و ايرانى واقع شده از هيچ طرف فتح ظاهرى نميشود . و اما اخبار تهران - بعد از انفصال كابينه مستوفى الممالك عبد الحسين ميرزاى فرمانفرما رئيس الوزراء شده لكن طولى نكشيده كه او از كار افتاده محمد وليخان سپهدار كابينه تشكيل داده است در ايام رياست فرمانفرما كه روسها قشونشان در نزديكى خانقين بود و تمام مملكت در تحت نفوذ روس و انگليس در آمد تصور ميشد آن دو دولت قراردادهاى مضرى با فرمانفرما گذارده باشند و لكن تا اين تاريخ معلوم نشده