يحيى دولت آبادى
186
حيات يحيى ( فارسى )
اختيارات داده است كه هرطور صلاح بداند به كار معاهده ميان دو دولت خاتمه بدهد و با علاقمندى خود او بتأسيس روابط نيكو ميان دو مملكت ممكن است كار معاهده به زودى تمام شود و اگر نتوانند دولت و ملت ايران را از روس بلشويك بترسانند . بهرصورت از روى اين پيشآمدها انگليسيان ناچار ميشوند يادداشت فورى بدولت ايران داده تقاضا كنند بطور رسمى ماليه و قشون را در تحت قدرت و اختيار آنها وابگذارد تا وقتى معاهدهء روس بلشويك برسد بر كار تمامشده وارد شود و اختيار زر و زور اين مملكت را بطور قانونى در دست انگليسيان مشاهده نمايد . طرفدار يا غير مخالف با اين نظريه انگليسيان در ايران كيانند و عدد آنها چقدر است اول همه بعضى از اعضاى كميته زرگنده دوم يكعده از نمايندگان فرمايشى مجلس شورايملى كه در سايهء روابط دوستانه با كاركنان سفارت انگليس بمقام وكالت رسيدهاند و اما اينكه عدد آنها چقدر است تصور ميكنم اگر خوب دقت بشود و درست بشماريم عدد آنها از هرحيث به صد نفر بالغ نگردد و اما البته در ميان اين عده اشخاص با نفوذى هستند كه مىتوانند تبليغات و تحريكاتى نموده باشند . خلاصه در ماه ربيع الاول يكهزار و سيصد و سى و نه ( 1339 ه ) در سفارت انگليس در تهران يادداشت بالا بلندى در چند صفحه نوشته از طرف دولت بريتانى كبير بدولت ايران داده مىشود و در نتيجه مشورتهاى سرى و علنى شاه و وزير و وكيل و غيره در نظر گرفته مىشود و يا آنكه غير مستقيم يادداشتدهندگان هم در اين نقشه نظر داشتهاند كه چون مجلس شورايملى دائر نيست يك مجلس عالى بامر شاه در دربار تأسيس شود مركب از وجوه تمام طبقات ملت بضميمه نمايندگانى كه تا كنون انتخاب شدهاند و يادداشت انگليس در آن مجلس خوانده شود و بعد از آنكه اعليحضرت به آن رسميت داده باشند با رأى مجلس مزبور دولت جواب يادداشت را تهيه نمايد . اين صورت ظاهر كار و اما نقشه حقيقى كه نوشته شد شايد فكر يادداشتدهندگان هم در آن دخالت داشته باشد اين است كه چون اين مجلس عالى رسمى منعقد گشت و يادداشت خوانده شد بديهى است يك جمعيت سيصد نفرى كه نميتواند در يادداشت نظر كند و رأى بدهد پيشنهاد شود كه رأى در باب اين يادداشت در مجلس شورايملى