يحيى دولت آبادى
162
حيات يحيى ( فارسى )
محيى و برادرش هم زمام حكومت گيلان را در دست ميگيرند . آيا قشون انگليس نميتوانسته است در رشت بماند البته ميتوانسته ولى دو ملاحظه داشته يكى نگرانى از جنگل و ديگر آنكه ميخواسته است يك قوه به صورت ظاهر همرنگ قوهء جنگل و قواى بلشويكى ميان او و بحر خزر فاصله بوده باشد آن هم قوهئى كه زمامش از دست قدرت آنها خارج نبوده باشد اينجا ظاهر مىشود كه بلشويك مصنوعى گيلان بتوسط اعيان و متمولين آن سامان با كدام دست و از روى چه مصلحت ساخته شده و چه نتيجه داده است . بهرصورت سياستمداران انگليس بعد از رسيدن به مقصود خود از انحلال قزاقخانه و درهم شكستن قوهء متجاسرين بدست بلشويكان ساختگى و اطمينان از اينكه با وضعيت حاضر گيلان از جنگل هم سرو صدائى بلند نخواهد شد بفراغت خاطر باجراى نقشه كه دارند ميپردازند چه در قزوين چه در تهران به اين ترتيب كه سردار استراوزلسكى بتهران رفته استعفاى خود را بسلطان احمد شاه تقديم مىكند و در تحت نظارت و حمايت انگليسيان بقزوين آمده رسما قزاقخانه را بصاحبمنصبان ايرانى و انگليسى تحويل ميدهد و باز در تحت همان نظارت و حمايت خود و خانوادهاش با ديگر صاحبمنصبان روسى كه در تحت امر او بودهاند روانهء بغداد شده باروپا ميروند . بديهى است اين پيشآمدها با ترتيبى كه مشير الدوله در نظر گرفته بوده است از جنگ كردن با متجاسرين و از توسل بمجلس شورايملى و انداختن پايهء امور بمجراى قانونى بموجب قانون اساسى به كلى مخالفت دارد در اين صورت ديگر رياست او موضوع و معنائى نخواهد داشت اين است كه او هم بعد از انحلال قزاقخانه بيفاصله استعفا ميدهد و كابينهئى كه از پيش براى اين روز آماده شده است به روى كار ميآيد اينجا بايد باوائل تشكيل كابينه مشير الدوله بازگشت نموده از دو نقطه نظر اوضاع را شرح بدهيم تا خوانندگان از حقايق گذشتهها آگاه گردند . يكى از طرف اقدامات مشير الدوله براى اجراى دستور رياست خويش و وفا نمودن بوعدههائيكه داده است و ديگر از طرف اقدامات انگليسيان و كميته زرگنده و رفقاى ايشان براى تشكيل كابينه بعد از مشير الدوله و معين نمودن تكليف قرارداد