نمايم اين بود كه روز دهم رجب يكهزار و سيصد و سى و چهار ( 1334 ) از يعقوبه ببغداد و كاظميه رفتم . اوضاع عراق عرب را نوزده سال بود نديده بودم در اين مدت تغييرات بسيار حاصل شده مخصوصا در كار روحانيان ايرانى كه در نجف و كربلا و كاظميه و سامره اقامت دارند انقلابات سياسى دنيا عموما و حوادث ايران و عثمانى خصوصا تأثيرات شديد در حوزه روحانى ما در عراق عرب نموده پيرمردان با افكار قديمى خود از ميان رفته جانشينان ايشان با افكار تازه آميخته بسياست روى كار آمده همه دوست ميدارند در كارهاى سياسى ايران و عثمانى دخيل باشند اقدامات اخير مرحومين حاج ميرزا حسين تهرانى و آخوند ملا كاظم خراسانى و آقا شيخ عبد اللّه مازندرانى كه در انقلابات ايران دخالت داشتند سبب شده است بازماندگان آنها همان رويه را تعقيب نمايند و بديهى است كه كارهاى حاليه ايران على الخصوص بعد از جنگ عمومى مانند زمان انقلابات داخلى ايران مربوط بروحانيان نيست و بعلاوه اين آقايان نيز مقام پدران محترم و بزرگان سابق را ندارند تنها در ميان اين قوم از سابقين آقا سيد كاظم يزدى است كه اكنون در نجف شخص اول است و در جلد سيم اين كتاب مكرر نامبرده شده چه در انقلابات ايران اين شخص طرفدار محمد عليميرزاى قجر و حامى حوزهء استبدادى معرفى شده بود و با رؤساى معظم روحانى آنوقت كه قائدين آزادى و مشروطيت ايران در عراق عرب بودند مخالفت داشت ولى اكنون كه خود رئيس مسلم شده طرفى ندارد كه مخالف يا موافق شناخته شود تا بتواند خود را دخيل كارهاى سياسى نميكند و بهرحال اگر سيد همان است كه بوده و بعد از رفتن رقيبان خود تغيير عقيده نداده باشد هم رويهء امروزش در منحصر كردن دخالت خود بامور روحانى قابل تمجيد است بهرصورت از عالم روحانيتى كه در عراق عرب بود چه از فارس و چه از ترك و چه از عرب كه در جلد اول اين كتاب شرح داده شده اكنون مختصرى ديده مىشود كه به آنچه بيست سال قبل بوده هيچ شباهت ندارد و اما وضع اعراب كربلا و نجف بعد از داخل شدن عثمانى در جنگ با انگليس و تصرف با انگليسيان در بصره اعراب اطراف نجف و كربلا را بر ضد حكومت عثمانى تحريك كردند مأمورين عثمانى هم موقع را نشناخته