يحيى دولت آبادى
19
حيات يحيى ( فارسى )
عثمانى ولى در صورتى كه اين خيالات به باطن دور و به ظاهر نزديك نزد حوزههاى مركزى استبدادى ايران جلوه مىكند و اين احتمالات را ميدهند البته بودن اين اجتماع در استانبول براى پيشرفت هرمقصدى در ايران بهتر خواهد بود و در واقع خيالات ما را قوه وهميهئى هم مدد نموده زودتر بموقع اجرا ميگذارد ديگر آنكه امروز سياست ايران در تحت فشار معاهده ( 1907 ) روس و انگليس گرفتار است بواسطهء انديشهئى كه آنها از آلمان دارند در اين صورت اگر حالت سابقه عثمانى ميبود يعنى سياست عثمانى مقهور دست آلمانها بود شايد ملاحظات ديگر در كار ميآمد و تغييرى در مصلحت حاصل ميشد ولى با مشروطه بودن عثمانى ملاحظه سياسى كه مربوط بعهدنامه شمال و جنوب باشد در كار نيست يا كمتر هست بهر صورت در استانبول يا جاى ديگر جمعآورى قواى متفرق شده ايرانيان يا آوارگان كار خوبى است تا كى و كجا مقدر گردد براى مذاكره اين مطلب لازم شد يكى دو روز ديگر در تفليس توقف نمائيم . ديگر علت توقف در تفليس خواهش انجمن خيريه اتفاق و ممتحن السلطنه جنرال قنسول قفقاز است از نگارنده كه نظرى بمدرسه اتفاق و انجمن ايرانيان نموده نقايص آنها را اگر بتوانم بر طرف نمايم انجمن اتفاق نظامنامه معتبرى دارد ولى افسوس كه مانند نظامنامهاى انجمنهاى ملى ايران از لفظ بمعنى و از قول بفعل نيامده است با اعضاى انجمن صحبت بسيار داشته ميگويم : روى دل ايرانيان در اصلاح كار ملك و ملت بجانب مسلمانان قفقاز است و در قفقاز بجانب تفليس و در تفليس يك انجمن براى مصالح نوعيه هست آن هم حالش اينست كه هنوز اصلاح داخلى خود را ننموده چه رسد به كارهاى خارج بهرصورت هم ملامت ميكنم و هم تشويق و بالاخره قرار مىشود در اجراى نظامنامه اهتمام نمايند و مدير عالم قابلى براى مدرسه اتفاق بدست آورده اسباب ترقى اداره خيريه و مدرسه را فراهم كنند . انجمن مركزى فرقه مجاهدين به قدر مقدور زحمت ميكشد با انجمنهاى ملى ارامنه و انجمنهاى ملى تركان جوان قراردادها نمودهاند اگرچه آنها خود چندان اهل