خصوصا كه ميگويد هنوز راه ساخته نشده و نميتوان گذشت . در اين اطراف آبهاى معدنى هست كه كمتر از آبهاى معدنى هيچ كجا نيست و همچنين معدن تباشير و معدنهاى ديگر يافت مىشود . اما آنچيزى كه اين معادن را به كار اندازد و ثروت مملكت را زياد كند آن نيست يعنى مرد يعنى علم و عمل يعنى وطن‌خواهى و عشق كار بهرحال مقدارى از آب شور و ترش و كمى از گل تباشير برميدارم براى تجزيه نمودن بلكه اگر امنيتى بدست آمد بتوان فايده‌ئى حاصل كرد و خدمتى به وطن نمود . روز چهارشنبه برودبار ميرسم رودبار در جلگه با صفائى در كنار سفيد رود واقع است كوه و بيابانش سبز و خرم حاصل عمده‌اش زيتون است فرنگيها كارخانه زيتونگرى آنجا ساخته‌اند و نيكو فايده مىبرند زيتون در ايران كمتر استعمال مىشود مگر براى مداوا . شب پنجشنبه برشت رسيده بملاحظاتى وارد شهر نميشوم با اينكه ميل دارم اين شهر را تماشا كرده باشم - شهر رشت در سال 900 هجرى ساخته شده و نامش تاريخ آنست از اول رودبار تا انزلى و غازيان از زيادى جنگل و گلهاى خودرو و انواع درختها و سبزه‌ها ميتوان گفت كوه و صحراى اين مملكت يك باغ است كه در آن شهرها و دهات بنا شده افسوس كه هواى مرطوب آن لذت صفاى دشت و هامون را از باصره برده و شامه را مكدر ساخته و الا چنين منظره‌هاى باصفا در كمتر جاى ايران ديده مىشود رعيت گيلان فوق العاده زحمتكش و كاركن فائده زراعتى آنها اغلب از برنج و پيله است ملاكين گيلان برعيت ستمكار ميباشند و در حقيقت به خود ستم مينمايند . خلاصه شب را در مركز بيرون شهر توقف نموده بمساعدت ميرزا سليم خان ايزدى رئيس آنجا از راه خمام كه تازه روسها آنراه را شوسه نموده‌اند روانه غازيان شده از آب عبور كرده بانزلى وارد ميگردم سواحل بحر خزر عموما در تحت نفوذ روس است و اقتدار او در گيلان زياد است شعبه بزرگى از بانك روس تهران در رشت و انزلى است قنسول روس و رئيس بانك همه گونه تصرف در هركار نموده به هيچ كس