در اينوقت بيست و دو سال از عمر او گذشته است اين جوان مرا در اين سفر مصاحب شده اگرچه سفر نكرده است ولى چون خود سفر بسيار كرده‌ام البته او هم كم‌كم تجربه خواهد آموخت . خلاصه روز شنبه هشتم شعبان از راه شوسه تهران برشت حركت مينمائيم اين راه دو قسمت است يكقسمت از تهران بقزوين است كه در حدود سنه 1290 آقا باقر سعد السلطنه اصفهانى ساخته آقا باقر سالها حكومت قزوين را داشته و در زمان حكومت او با وجود اينكه مرد عامى كم‌اطلاع بوده بر آبادى قزوين افزوده شده است از جمله آثار او همين راه و متعلقات آنست با اينكه پيش از اين آمدورفت از اين راه مثل حالا نبوده ولى بقدرت حكومت قزوين اداره آن منظم بوده است بعد از آنكه سعد - السلطنه از حكومت معزول مىشود امر راه هم مختل ميماند تا در سنه 1316 كه روسها بواسطه قرضى كه بايران دادند نفوذ مخصوصى حاصل كرده امتياز شوسه از انزلى بتهران را ميگيرند اين راه مسطح را هم بسهل القبولى ميرزا على اصغر خان امين - السلطان در مقابل هيچ تصاحب نموده راه نفوذ آنها از ساحل بحر خزر تا مركز سلطنت متصل و مستقيم ميگردد مكرر ميشنيدم اقدامات روسها در ساختن و مرمت نمودن اين راه صحيح نيست حالا ميبينم انتظام مهمانخانها و مواظبت اجزاء و حاضر بودن اسب در هرمركز بد نيست اما خود راه خراب است و ناهموارى و سنك و خاك در آن بىاندازه مىباشد و در مدتى كه راه شوسه از تهران بقزوين ضميمه اختيار روسها شده مزيتى از آنوقت كه بدست سعد السلطنه بوده حاصل ننموده و اگر خراب‌تر نشده باشد آبادتر نگشته است . خلاصه روز يكشنبه نهم شهر شعبان وارد قزوين ميشوم اين پايتخت پادشاهان عظيم الشأن گذشته ايران را مانند دهى خراب ميبينم . گويند اين شهر از بناهاى شاپور ذو الاكتاف است بعضى گويند از بناهاى بهرام - بن هرمز بن شاپور بن اردشير بابكان است و اسمش تكاوند بوده است در سنه يكصد و هفتاد و سه ( 173 ) مرمت شده و قزوين تاريخ مرمت آنست . بعضى گويند قزوين در اصل كجوين بوده است عربها آن را معرب نموده قزوين