من چشمم از اين نظام ملى آب نميخورد و تصور ميكنم دوئيتى ميان قشون دولت و نظام ملى خواهد افتاد و چون نظام ملى لشگر مشروطه است طرف مقابل هم قزاق را براى خود ذخيره روز سخت خواهد نمود و آنها را با نظام ملى طرف خواهد كرد خلاصه با اينكه نگارنده در بيشتر كارهاى مشروطه تا بتوانم مساعدت ميكنم در كار نظام ملى هيچ اقدام نكرده مورد ملامت رفقاى تندرو هستم ولى چكنم كه من محكوم عقيدهء خود ميباشم و بس . بالجمله به زمان كمى در طهران قريب دو هزار نفر سرباز ملى مشغول مشق شده زير سلاح ميروند در آذربايجان و ولايات ديگر هم هركدام بفراخور استعداد خود در اين كار اقدام مىشود در مجلس قرار است نظامنامهء مخصوصى براى اين كار نوشته شده بصحّ شاه برسد و جارى گردد اما صورت نميگيرد چونكه مجلس گرفتارى بسيار دارد به حدى كه فرصت براى اين گونه كار بدست نميآورد بعلاوه اين موضوع اگرچه موافق ميل تندروان است ولى طرفداران شاه و موافقين با رئيس مجلس عدهء زياد هستند كه اقليت تندرو معلوم نيست بگذرانيدن قانونى كه موافق سليقه او نباشد موفق گردد اينستكه اينمسئله در مجلس طرح نميشود گفتم مجلس گرفتارى بسيار دارد بلى بواسطه دست فسادى كه از طرف بدخواهان مشروطه در كار است هرچند روز يك مرتبه در مركز ولايات اغتشاشى برپا مىشود كه حواس مجلس و ملت را به خود مشغول ميسازد مليون بطور قطع ميدانند اغتشاش مركز ولايات مستند است بدستور العمل مخصوص و از روى نقشه خصوصى است كه از پيش نگارش يافته خاصه وقايع آذربايجان و سرحدات و تعديات روسها در پيله‌سوار هويدا ميسازد قشون روس دعوت شده است كه به خاك ايران آمده تشدد نمايد و اولتيماتم بفرستد و عرصه را بر مليون و مجلس تنگ نمايد خلاصه اغتشاش ولايات مليون طهران را بهيجان آورده بلوا ميكنند و البته چون نميخواهند با شاه طرف شوند و با اينكه قانون مشروطه او را غير مسئول قرار داده گفته شود بلوا بر ضد شاه است لهذا بر وزراء اعتراض مينمايند و شاه گله مىكند كه انجمنهاى ملى از حدود خود تجاوز نموده بر وزراء سختگيرى مينمايند شاه نميخواهد به روى