يحيى دولت آبادى
102
حيات يحيى ( فارسى )
تنگتر و بعضى فراختر مىباشد قسمت وسط را اسما بيطرف گذاشتهاند براى سلطنت ايران و براى اينكه فاصلهئى بوده باشد ميان دو منطقه نفوذ دو رقيب و اينكه چرا منطقه نفوذ روس از حيث مسافت چند برابر منطقه نفوذ انگليس شده دليل متعدد دارد اول آنكه انگليسان روسها را فريب داده باشند كه منطقه نفوذ آنها مساحة سه برابر منطقه نفوذ خودشان مىباشد در صورتى كه با وجود پايتخت بودن طهران در غير نقاط سرحدى و ولايات شمالى روسها چه نفوذى مىتوانند داشته باشند كه انگليسان آن نفوذ را دارا نباشند . ثانيا انگليسان ميخواستهاند راه خانقين - كرمانشاه - همدان - طهران در منطقه بيطرف نباشد كه بواسطه نزديك شدن سياست آلمان به مغرب ايران بسبب راهآهن بغداد - حلب - استانبول دولت ايران نتواند اين راه را بآلمانها بدهد چونكه مذاكره هست كه آلمان راهآهن بغداد را بطهران بياورد در اين صورت اگر ميخواست منطقه نفوذ خود را بدرجهئى وسعت بدهد كه شامل راه خانقين همدان طهران هم بشود روسها زير بار نميرفتند و بعلاوه توسعه بيفائدهئى بود براى او خصوصا كه در موقع عقد اين معاهده دولت انگليس از حكومت هند ( چنان كه از يكى از سياسيون لندن شنيده شده ) ميپرسد اگر از راه ايران حمله بهندوستان بشود قشون هند تا كجا ميتواند جلو رفته دفاع نمايد حكومت هند همين منطقه نفوذ سياسى را براى حدود لشگركشى معين مينمايد و از اينها مهمتر آنكه نقطهنظر انگليس بعد از مسئله حفاظت هند در جنوب ايران فوائديست كه از خليج فارس ميبرد كه عمدهء آنها جلوگيرى از تجاوزات آلمان و عثمانى از راه عراق عرب بدرياى هند است و هم فوائدى كه از بلاد جنوبى ايران ميبرد كه عمده آنها معادن نفت خوزستان مىباشد و روزبروز بر اهميت آنها افزوده مىشود در اين صورت منطقهئى كه انگليس براى خود معين كرده است تمام نظريات اقتصادى و سياسى و سوق الجيشى را تأمين نموده لازم ندارد منطقه را وسعت داده اسباب نارضائى روسها را فراهم نمايد . اين معاهده ظاهرى روس و انگليس است در 1907 مسيحى كه بعدها يك معاهده